Ψηφιακή Παιδεία

Η εκπομπή επισκέπτεται το νησί της ΣΑΠΦΩΣ και του ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ, τη ΛΕΣΒΟ. Μέσα από την απαγγελία των ποιημάτων του ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ από τις συλλογές «ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ», «ΤΑ ΕΤΕΡΟΘΑΛΗ», «ΜΙΚΡΟΣ ΝΑΥΤΙΛΟΣ», «ΤΟ ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ ΚΑΙ Η ΔΕΚΑΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΟΜΟΡΦΙΑ» και ποιημάτων της λυρικής ποιήτριας ΣΑΠΦΩΣ από τους ηθοποιούς ΜΑΡΙΚΑ ΤΖΙΡΑΛΙΔΟΥ και ΓΡΗΓΟΡΗ ΒΑΛΤΙΝΟ σε συνδυασμό με τις εικόνες της θάλασσας, του φεγγαριού, των ξωκλησιών και των ελαιώνων αποκαλύπτεται η ομορφιά του νησιού και η έμπνευση που προσφέρει το ΑΙΓΑΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ στους ποιητές. Ο ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ διαβάζει αποσπάσματα από το δοκίμιο του ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ «ΑΝΟΙΧΤΑ ΧΑΡΤΙΑ» στο οποίο περιγράφεται με ιδιαίτερο τρόπο η μαγεία του νησιού της ΛΕΣΒΟΥ.

Στην εκπομπή αυτή ο ποιητής ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ μιλά λίγο μετά τη βράβευσή του με το Νόμπελ Λογοτεχνίας (1979). Η αφήγησή του ξεκινά με πληροφορίες για την καταγωγή του, τους τόπους όπου έζησε και τον επηρέασαν καθώς και για την προέλευση του ονόματός του. Στη συνέχεια αναφέρεται στην επίδραση των θαλασσινών τοπίων και της αιγαιοπελαγίτικης αισθητικής στην ποίησή του και μιλά για τη σύνδεσή του με τον υπερρεαλισμό, αν και ποτέ δεν υπήρξε αμιγώς υπερρεαλιστής ποιητής. Διευκρινίζει πώς αντιλαμβάνεται την «ελληνικότητα» και τη «διαφάνεια», έννοιες κεντρικές στην ποίησή του, ενώ ιδιαίτερη μνεία επιφυλάσσει στον ΔΙΟΝΥΣΙΟ ΣΟΛΩΜΟ, στην ποιητική παράδοση του οποίου θεωρεί ότι ανήκει. Αναφερόμενος στο μείζον έργο του «Άξιον εστί», εξηγεί τον τρόπο που εργάστηκε για να δημιουργήσει μια ποιητική σύνθεση με αναλογίες χριστιανικής λειτουργίας, αλλά με θεματολογία που θα σχετιζόταν με τη σύγχρονη Ελλάδα και το δράμα της. Παραθέτει επίσης την εμπειρία του στο αλβανικό μέτωπο και πώς αυτή μετουσιώθηκε σε ποίηση στο «Άξιον εστί». Τέλος αναφέρεται στη σχέση του με τους νέους και ση φωνή που τους έδωσε για να εκφραστούν μέσω της ηρωίδας του ομώνυμου έργου του «Μαρία Νεφέλη». Στη διάρκεια της εκπομπής το έργο του ποιητή σχολιάζουν ο ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΑΡΑΝΙΤΣΗΣ και ο μεταφραστής ΚΙΜΩΝ ΦΡΑΪΑΡ.

Η γλώσσα των ποιητών είναι ζώσα μεταφορά· επισημαίνει τις μέχρι πριν ακατανόητες σχέσεις των πραγμάτων, τις καθιστά αιώνιες, έως ότου οι λέξεις που τις αναπαριστούν με το πέρασμα του χρόνου γίνουν σημεία αναλογιών, κατηγορίες ιδεών...

Το φαινόμενο της γλώσσας... δεν είναι διόλου το άθροισμα μερικών λέξεων - συμβόλων των πραγμάτων, αλλά μια ηθική δύναμη που η ανθρώπινη διάνοια την κινητοποιεί ωσάν να προϋπάρχει από τα πράγματα.

Ο ποιητής μετέχει στο αιώνιο, το απέραντο και το ένα. Στη σκέψη του χρόνος, τόπος και αριθμός δεν υφίστανται.

Ο αληθινός ποιητής δεν καταδέχεται να περισσολογεί, να ζωγραφίζει, να ξαναθυμίζει. Κάνει ορατό το αόρατο, αισθητό το νοούμενο, πραγματικό το μη πραγματικό...

Σκοπός [του ποιητή ] δεν είναι να θεωρεί μόνο το παρόν ως έχει... αλλά μέσα στο παρόν να διακρίνει το μέλλον. Οι σκέψεις του δεν είναι παρά οι σπόροι των λουλουδιών και των καρπών του μέλλοντος χρόνου.

Έχει τον καιρό ν' ακολουθήσει η πραγματικότητα. Προηγουμένως, είναι ανάγκη να πλασθεί απ' την σκέψη. Μια σκέψη που αν τη σπάσεις, η χούφτα σου θα γεμίσει από σπόρια συγκινήσεων, ευαισθησιών, ανατάσεων, δακρύων.

Το ποίημα είναι καθολικό, εμπεριέχει το σπέρμα μιας αναλογίας, προς κάθε τι που είναι δυνατόν να υπάρξει, σε όλες τις πιθανές παραλλαγές της ανθρώπινης φύσης.

Ένα ποίημα όπως το νοούμε σήμερα... ξεπερνάει τη ζωή... παρουσιάζει δηλαδή πολύ περισσότερες αναλογίες με ένα οποιοδήποτε φυσικό φαινόμενο.

Ένας άλλος καθρέφτης ικανός να ξανακάνει ωραίο εκείνο που έχει φθαρεί, είναι η ποίηση.

Το ωραίον και η «αλήθεια» γίνεται να διαρκούν και να παραμένουν αναλλοίωτα μόνο μέσ' από τη μαγεία, που είναι η τέχνη του μεταμορφώνεσθαι.

Η ποίηση αφαιρεί απ' τα πράγματα το πέπλο της συνήθειας. Αποκαλύπτει την κρυμμένη τους ομορφιά· που αυτή είναι η απώτατη ουσία του κόσμου.

Έχει πάντα περισσότερα να μας πει ένα παρθένο μάτι που μόλις επέστρεψε από τον γύρο των γνωστών μας πραγμάτων.

Για να είναι κανείς αγαθός με τη βαθύτερη έννοια, θα πρέπει να μπορεί να φαντάζεται με ένταση και πληρότητα.

Είναι μάλιστα αυτή η εξαγνιστική δύναμη της τέχνης που τονώνει τόσο την πίστη μας στον ηθικό της προορισμό.

Η ποίηση δρα επί της αιτίας... Γιατί η ποίηση είναι το σπαθί της αστραπής που δεν μπαίνει ποτέ στη θήκη.

Η ποίηση έπρεπε να εκφράζει την αιχμή, ν' αποτελεί ένα είδος προκεχωρημένο φυλάκιο μέσα στην ανεξερεύνητη περιοχή της ζωής, να προηγείται από τις άλλες τέχνες στην αποτύπωση της ευαισθησίας.

Η ποίηση από το ένα μέρος και το συμφέρον του ατόμου από το άλλο, είναι ο Θεός και ο Διάβολος του κόσμου.

[Εκείνο που πρέπει να γίνεται] είναι η αντιδουλικότητα, η αδιαλλαξία, η ανεξαρτησία. Η Ποίηση είναι το άλλο πρόσωπο της Υπερηφάνειας.

Γιατί η ποίηση είναι η τελεία και ακριβής στιγμή, ο ροδαμός των πραγμάτων.

Γιατί η ακριβής στιγμή είναι η δικαιοσύνη και τίποτε άλλο.

[...]