26 Δεκεμβρίου 2011

We shall remain. Ένα ντοκιμαντέρ από την προοπτική των γηγενών Αμερικανών

We Shall Remain is a mini-series and provocative multi-media project. Five 90-minute documentaries spanning three hundred years tell the story of pivotal moments in U.S. history from the Native American perspective.

At the heart of the project is a five-part television series that shows how Native peoples valiantly resisted expulsion from their lands and fought the extinction of their culture — from the Wampanoags of New England in the 1600s who used their alliance with the English to weaken rival tribes, to the bold new leaders of the 1970s who harnessed the momentum of the civil rights movement to forge a pan-Indian identity. We Shall Remain represents an unprecedented collaboration between Native and non-Native filmmakers and involves Native advisors and scholars at all levels of the project. [Producer's description.]

Episodes include:

1. After the Mayflower – In 1621, Massasoit, sachem of the Wampanoags of New England negotiated a treaty with Pilgrim settlers. A half-century later, as a brutal war flared between the English and a confederation of Indians, this diplomatic gamble seemed to have been a grave miscalculation. Directed by Chris Eyre.

2. Tecumseh’s Vision – In the course of his brief and meteoric career, Tecumseh would become one of the greatest Native American leaders of all time, orchestrating the most ambitious pan-Indian resistance movement ever mounted on the North American continent. After his death he would live on as a potent symbol of Native pride and pan Indian identity. Directed by Ric Burns and Chris Eyre.

3. Trail of Tears – Though the Cherokee embraced “civilization” and won recognition of tribal sovereignty in the U.S. Supreme Court, their resistance to removal from their homeland failed. Thousands were forced on a perilous march to Oklahoma. Directed by Chris Eyre.

4. Geronimo – As the leader of the last Native American fighting force to capitulate to the U.S. government, Geronimo was seen by some as the perpetrator of unspeakable savage cruelties, while to others he was the embodiment of proud resistance. Directed by Dustinn Craig and Sarah Colt.

5. Wounded Knee – In 1973, American Indian Movement activists and residents of the Pine Ridge Reservation occupied the town of Wounded Knee, demanding redress for grievances. As a result of the siege, Indians across the country forged a new path into the future. Directed by Stanley Nelson.

Produced by PBS American Experience.


Ταινία μικρού μήκους- Thirst


Water and corporal abuse. Νερό και εταιρική κατάχρηση- Προστασία ενάντια στην ιδιωτικοποίηση

A Growing Threat to an Essential Resource

Water, like air, is so essential to life that throughout history most societies have treated it as a common, shared resource.
In the United States, 85% of people get their water from publicly owned and operated systems.Public water systems have been one of the great equalizers in societies around the world. But the landscape is rapidly changing.
Currently, almost 900 million people lack access to water globally, and these trends are predicted to worsen with growing population, water use, contamination, and global climate changes. Citing rising projected profits, corporations are racing to turn our water into a privately-held commodity, like oil. This privatization of water is happening through corporate control of municipal water systems, water bottling, and corporate attempts to influence global water governance.
Just a handful of corporate giants are driving this global water grab, and their reach is growing. Supplying water is already a $465 billion a year business. Large scale corporate take-over of water resources is happening right now as corporations, with the help of the World Bank and other international financial institutions, are pushing cash strapped-governments to privatize their water, leaving many without basic access. If the private water industry has its way, by 2015 three times as many people around the world will rely on for-profit corporations for water services as in 1999.
The private water industry is expanding, often in the guise of Public-Private Partnerships. Yet, private sector involvement in water services delivery has failed to solve most of the problems of access to water. It has also created new problems such as rate hikes, frequent contract renegotiations, and broken promises to extend or improve water services. Ultimately, the growing role of for-profit water services threatens democrratic governance of water and the human right to water, as an essential and collective good.

Βίντεο-ξενάγηση στις Βερσαλλίες

Οι Βερσαλλίες ξεκίνησαν από μια πράξη ζήλειας.
Ο Λουδοβίκος ο 14ος είχε επισκεφθεί τον υπέροχο πύργο ενός υπουργού του. Ο Βασιλιάς εξοργίσθηκε τόσο με τον υπερβολικό πλούτο του κατωτέρου του, που τον φυλάκισε και λεηλάτησε τον πύργο. Στη συνέχεια ο βασιλιάς παράγγειλε ένα νέο παλάτι για να βάλει τα λάφυρα. Διάλεξε μια βαλτώδη τοποθεσία στις Βερσαλλίες, 11 μίλια νοτιοδυτικά του Παρισιού.
Μικρός του άρεσε το κυνηγετικό περίπτερο του πατέρα του εκεί.
Κάπως έτσι ξεκίνησε το παραμύθι.
Οι Βερσαλλίες θα γινόταν η νέα Αυλή της Γαλλίας.

Πάνω από 22.000 εργάτες δούλεψαν για να μεταμορφώσουν χίλια στρέμματα ελώδους έκτασης στο πιο όμορφο παλάτι του κόσμου. Δημιουργήθηκαν δενδροστοιχίες εκεί που δεν υπήρχε τίποτα.
Ποτάμια άλλαξαν κατεύθυνση και έστελναν νερό σε τετρακόσια συντριβάνια. Όταν η δυσωδία από τις αποχετεύσεις γινόταν πολύ έντονη ο Λουδοβίκος είχε 3.000 ευωδιαστά δένδρα σε κατάλληλα σημεία. Μερικά θα τα δείτε ακόμα και σήμερα στον «Πορτοκαλεώνα».

Οι Βερσαλλίες αντιπροσωπεύουν το στυλ πυραμίδας και μπαρόκ. Εδώ η φύση δαμάστηκε και ίσως κακοποιήθηκε για να υποταχθεί. Τα δέντρα ξεριζώθηκαν και φυτεύτηκαν άλλα πιο μέσα από το δρόμο, για να μη ρίχνουν σκιά στα καταπληκτικά αγάλματα των κήπων. Κάπου εκατόν πενήντα χιλιάδες φυτά σε γλάστρες αλλάζονταν δέκα πέντε φορές το χρόνο για να υπάρχουν πάντα λουλούδια.

Τα κτίρια των Βερσαλλιών υπάρχουν σύμφωνα με μια λογική σειρά σε διαστάσεις απίστευτης χλιδής.

Ο Λουδοβίκος έκανε αυτό το παλάτι για να παρακολουθεί τις ίντριγκες.Έτσι οι Βερσαλλίες μπορούσαν να στεγάσουν 3.000 ευγενείς , αυλικούς, κυρίες της τιμής και τους ακολούθους τους.

Επτακόσια δωμάτια στολίστηκαν με μάρμαρο, βελούδο και χρυσό. Οι Βεργαλλίες έγιναν το κάστρο της Γαλλικής αριστοκρατίας.

Ο Λουδοβίκος αγαπούσε τη δημοσιότητα, γι αυτό και είχε το παλάτι ανοιχτό σε όσους ήθελαν να χαζέψουν. Στο αρχιτεκτονικό κέντρο αυτής της χρυσής κυψέλης ήταν η κρεβατοκάμαρα του ίδιου του Λουδοβίκου. Εδώ οι μέρες άρχιζαν όχι με την ανατολή του ήλίου, αλλά με το πότε θα σηκωνόταν ο βασιλιάς. Ο Λουδοβίκος είχε έναν ακόλουθο για κάθε δουλειά. Έναν για να του ισιώνει το κάθε μανίκι, έναν για να του βάζει τη γραβάτα κι άλλον για να τη δένει. Τέσσερις χιλιάδες υπηρέτες και πεντακόσιοι αυλικοί ικανοποιούσαν την αχόρταγη δίψα της αυλής για επισημότητες.

Οι μέρες στην Αυλή περνούσαν με δεξιώσεις, συναντήσεις, γεύματα, θεατρικές παραστάσεις, τζόγο, ραντεβουδάκια και χορούς. Ο βασιλιάς συχνά συμμετείχε στις παραστάσεις μπαλέτων φολκλόρ. Όμως μόνο εκείνος μπορούσε να συμμετάσχει στους χορούς.

Η αίθουσα με τους καθρέφτες ήταν μια από τις δεκάδες αίθουσες δεξιώσεων. Οι τετρακόσιοι καθρέφτες της την πλημμυρίζουν με φως την ώρα της δύσης. Δίπλα στις αίθουσες με τους καθρέφτες είναι το σαλόνι όπου οι αυλικοί κέρδιζαν την εύνοια η έπεφταν σε δυσμένεια. Η παραμικρή επιτήδευση του βασιλιά στο ντύσιμο, το φαγητό, το χορό η την τέχνη γινόταν σύντομα μανία, μόδα όχι μόνο στη Γαλλία. αλλά και σε όλες τις Αυλές στις Ευρώπης.

Ίδια δύναμη είχε και η τυχερή ερωμένη που τραβούσε την προσοχή του. Η Μαρκησία ντε Μοντεσπάν είχε εξουσία για αρκετό διάστημα. Ο Λουδοβίκος ήθελε να τη βλέπει μακριά από τα μάτια της Αυλής γι αυτό έχτισε ένα μικρό πύργο στις Βερσαλλίες.

Το 1615 τον διαδέχτηκε ο δισέγγονός του Λουδοβίκος 15ος , που επέκτεινε τις Βερσαλλίες για χάρη μιας άλλης γυναίκας της μαντάμ ντυ Πομπαντούρ, ερωμένης του για είκοσι χρόνια. Κι εκείνη ήθελε ένα καταφύγιο από την Αυλή κι έτσι έχτισε το Le petit Trianon. Όμως δεν έζησε να το δει τελειωμένο κι αργότερα έγινε το κρησφύγετο του βασιλιά και της νέας ερωμένης της κοντέσας ντυ Μπαρύ.

Μια άλλη γυναίκα που ενσάρκωσε τις υπερβολές της Αυλής ήταν η Μαρία Αντουανέτα. Γεννημένη στην Αυστρία ήρθε να ζήσει σ αυτή την κρεβατοκάμαρα, αφού παντρεύτηκε για πολιτικούς λόγους τον Λουδοβίκο 16ο. Ποτέ δεν κέρδισε την εύνοια του Γαλλικού λαού αν και έκανε ό,τι μπορούσε για να εντυπωσιάσει την αυλή.

Η Μαρία είχε μια κλίση στην αγροτική ζωή η τουλάχιστον στη βασιλική εκδοχή της. Για να ικανοποιήσει την αγάπη της για την εξοχή χτίστηκε ένα όμορφο μοντέλο χωριού με τον μύλο και τα παλιωμένα σπιτάκια του.

Σ αυτό το ειδυλλιακό σκηνικό στις 5 Οκτωβρίου 1789 η Μαρία έμαθε τα ανησυχητικά νέα: Η Γαλλική Επανάσταση είχε φθάσει στις Βερσαλλίες. Θυμωμένοι οι Παριζιάνοι έκαναν επιθέσεις στο παλάτι. Η βασιλική οικογένεια αναγκάσθηκε να το εγκαταλείψει το επόμενο πρωί και δεν γύρισε πίσω ποτέ.

Οι Βερσαλλίες, που μόλις έξι χρόνια πριν είχαν δει τη συνθήκη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, έγιναν το μισητό σύμβολο της τυραννίας στη χώρα τους. Ογδόντα χρόνια μετά ο διάσημος αμερικανός συγγραφέας Μαρκ Τουέιν επισκέφθηκε τις Βερσαλλίες. Ακόμα και αυτός ο ένθερμος δημοκράτης θαύμασε ό,τι έβλεπε. «Κατηγορούσα τον Λουδοβίκο 14ο, που χάλασε διακόσια εκατ. δολάρια ενώ το ψωμί σπάνιζε, αλλά τώρα τον συγχωρώ» είπε.

Οι Βερσαλλίες ακόμα και στις μέρες μας είναι υπέροχα όμορφες. Ειδικά Άνοιξη και Φθινόπωρο, κοιτάς σαστισμένος και προσπαθείς να καταλάβεις αν είναι αληθινές κι ότι είναι στη γη κι όχι στον κήπο της Εδέμ. Και σχεδόν πιστεύεις ότι είσαι δούκας ενός εξαίσιου ονείρου.


Palace and Park of Versailles (part 1 of 2)


25 Δεκεμβρίου 2011

Documenting Immigration Stories. A Manual for Teachers and Students- Tεκμηριώνοντας Iστορίες Mετανάστευσης. Ένα Εγχειρίδιο για Εκπαιδευτικούς και Μαθητές

The Meaning of Sacco and Vanzetti- Το νόημα των Sacco και Vanzetti

Online film. By Howard Zinn.
On November 7, 2008, Howard Zinn offered a lecture on “The Meaning of Sacco and Vanzetti” at the Dante Alighieri Society Italian Cultural Center, in Cambridge, MA.
Nicola Sacco and Bartolomeo Vanzetti were two Italian-born immigrants, workers, and anarchists, who were tried and convicted in 1921 for the armed robbery and murder of two payroll guards. After 7 years of legal appeals and international protest, the two men were executed on August 23, 1927 in Boston for a crime that many felt they did not commit and by a judicial system that was patently biased and unjust.

On November 7, 2008, Howard Zinn offered a lecture on “The Meaning of Sacco and Vanzetti” at the Dante Alighieri Society Italian Cultural Center, in Cambridge, MA. In his lecture Howard Zinn indicated the relevance of the Sacco and Vanzetti case for America today. Nearly 250 people attended the event, sponsored by the Sacco & Vanzetti Commemoration Society (SVCS) and hosted by the Dante Alighieri Society.

Historian Bob D’Attilio started the program with notes about the funeral procession that took place in Boston in August 1927. Actor and film maker David Rothauser introduced Zinn’s lecture with readings from the letters of Sacco and Vanzetti. David Rothauser is the writer/producer of the docudrama, The Diary of Sacco and Vanzetti.

Low definition 35-min Windows media format video of Howard Zinn’s lecture here.

Text version of lecture here.
More information about Sacco and Vanzetti, saccoandvanzetti.org.

"Hearts and Minds" 1974 - Ένα ντοκιμαντέρ για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Film. Directed by Peter Davis. 1974. 112 min.
Documentary about the Vietnam War.
This powerful Academy Award winning documentary about the war in Vietnam is a metaphorical collage of interviews, battle footage, and daily life. Students need a good deal of background about the war prior to viewing, but if they’re prepared, it can be an extraordinarily valuable resource. Some of the scenes and individuals are unforgettable, as our students, years later, will testify.

Note: A scene in a Saigon brothel is sexually explicit. The filmmakers included it in part to explore the war’s effect on Vietnamese women, as well as U.S. soldiers’ attitudes toward these women.

By Rialto Pictures.

Screen-Free ΕΒΔΟΜΑΔΑ (30 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012-6 ΜΑΪΟΥ 2012, Αμερική, γιατί όχι και Ελλάδα)



Rethinking Popular Culture and Media is a provocative collection of articles that begins with the idea that the “popular” in classrooms and in the everyday lives of teachers and students is fundamentally political.
This anthology includes outstanding articles by elementary and secondary public school teachers, scholars, and activists who examine how and what popular toys, books, films, music, and other media “teach.” These thoughtful essays offer strong conceptual critiques and practical pedagogical strategies for educators at every level to engage with the popular.

Rethinking Popular Culture and Media features over 45 articles, divided into 6 sections:
Study the Relationship Between Corporations and Schooling
Critique How Popular Culture and Media Frame the Parameters of Historical Events and Actors
Examine the Connections Between Race, Class, Gender, Sexuality and Social Histories in Popular Culture and Media
View and Analyze Representations of Teachers, Students and Schools
Take Action for a Just Society
Use Popular Culture and Media to Transgress.
Writers include Wayne Au, Bill Bigelow, Linda Christensen, Barbara Ehrenreich, Ellen Goodman, Herb Kohl, Gregory Michie, Bob Peterson, and Renée Watson.
Praise for the book:
“Rethinking Popular Culture and Media is essential reading for all educators. Its gripping essays are written by teachers courageously helping students of all ages grapple with our media-saturated, commercially driven society. Their passion and experiences provide fodder, hope, and roadmaps for anyone committed to using the classroom to help children think critically and live creatively.”
—Susan Linn, Harvard Medical School, Co-founder and Director of the Campaign for a Commercial-Free Childhood, author of Consuming Kids: the Hostile Takeover of Childhood (New Press).
“This superb collection is based on the editors' belief that popular culture is a place where young people’s identities are both expressed and shaped by forces beyond their control. The starting point of any defense and reaction to this environment is critical reflection. The essays collected here will provide teachers and educators with an invaluable resource to think creatively about their own pedagogical activities in the classroom. Should be required reading for anyone dealing with issues of young people, media and popular culture.”
—Sut Jhally, Professor of Communication, University of Massachusetts at Amherst, Founder and Executive Director, Media Education Foundation


Μουσική και γνωστικές ικανότητες

Η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου κάνει τα παιδιά εξυπνότερα;....
Ναι λένε έρευνες που δημοσιεύονται κατά καιρούς σε επιστημονικά περιοδικά όπως η έρευνα που είχε δημοσιευτεί το 2008 στο PLoS ONE. Η έρευνα είχε εκπονηθεί από τους ερευνητές Marie Forgeard,Andrea Norton,και Gottfried Schlaug από τα τμήματα νευρολογίας των Beth Israel Deaconess Medical Center και Harvard Medical School και Ellen Winner του τμήματος ψυχολογίας του Boston College και συνεχίζεται μέχρι οι ερευνητές να έχουν σαφή εικόνα της σχέσης " εκμάθηση μουσικών οργάνων- γνωστικές ικανότητες και λειτουργίες των παιδιών". Οι μέχρι τώρα έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά που μαθαίνουν ένα μουσικό όργανο για πάνω από τρία χρόνια υπερτερούν των παιδιών που δεν παίρνουν μουσική παιδεία:
1) σε τρεις τομείς της γνώσης που δεν έχουν σχέση με τη μουσική όπως:
α) στα μαθηματικά-αποτελεσματική χρήση των αριθμών και κατανόησή τους
β) στη χωροταξική νοημοσύνη- η ικανότητα αίσθησης και αντίληψης του χώρου με ακρίβεια
γ) στη γλωσσική νοημοσύνη-γραπτός και προφορικός λόγος
2) σε δύο τομείς που συνδέονται στενά με τη μουσική όπως:
α) στις ακουστικές δυνατότητες και ικανότητες
β) στην επιδεξιότητα στις κινήσεις του σώματος
Ακόμη επισημαίνεται πως τα παιδιά που λαμβάνουν μουσική εκπαίδευση και κατάρτιση δεν βελτιώνουν μόνο τις δεξιότητές τους αλλά και τη γενική τους διανοητική ικανότητα τα παιδιά που παίρνουν μαθήματα μουσικών οργάνων- κιθάρας, βιολιού, πιάνου κ.ά -βρίσκονται πολύ μπροστά σε μια σειρά νοητικών ικανοτήτων από τους συνομηλίκους τους που ποτέ δεν έχουν πάρει μαθήματα μουσικής.
Τα αποτελέσματα επίσης έδειξαν τη συσχέτιση των μαθημάτων εκμάθησης μουσικών οργάνων με την κλίμακα της IQ εκμάθησης των παιδιών σε μια πειραματική μελέτη ο Dr. Glenn Schellenberg έδειξε ότι μιά ομάδα παιδιών που έλαβαν μαθήματα μουσικής για 36 εβδομάδες είχαν σημαντικά μεγαλύτερη αύξηση στην κλίμακα της IQ εκμάθησης από τα παιδιά που δεν έλαβαν αυτά τα μαθήματα τα δε γνωστικά οφέλη -υποστήριξε-είναι μακράς διαρκείας συνοδεύουν δηλαδή τα παιδιά και στη μετέπειτα ενήλικη ζωή τους.
Εν κατακλείδι ο Dr. Glenn Schellenberg υποστήριξε ότι τα μαθήματα μουσικής λειτουργούν και ως συμπληρωματική εκπαίδευση ενισχύοντας:
την απόδοση στα υπόλοιπα μαθήματα
την εστίαση της προσοχής
την αποστήθιση
τη λεκτική ικανότητα
τις ακουστικές δυνατότητες
την προοδευτική εκμάθηση των τεχνικών δεξιοτήτων
φωτογραφίες και μία λέξεις: η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου επί τουλάχιστον τ...

Μπουασονά Φρέντ (Frederic Boissonnas). Φωτογραφικές απεικονίσεις της Ελλάδας των αρχών του 20ού αιώνα.

Αθήνα, διασταύρωση Ερμού και Ευαγγελιστρίας, 1920 

Αθήνα, Οδός Αθηνάς, 1920

Αθήνα, Πλάκα, 1920

Πρόβατα κάτω από την Ακρόπολη, 1903

Άθως, Η Μονή Μεγίστης Λαύρας, 1929

Άθως, Μονή Βατοπεδίου, 1929

Ακράτα, Αυλές, 1903

Αμοργός, γυναίκες, 1911

Άνδρες και σκυλιά στο δρόμο Πρέβεζας Ιωαννίνων, 1913

Άνδρες στο δρόμο της Ανδρίτσαινας, 1903

Ανδρίτσαινα, αγορά, 1903

Ανδρίτσαινα, εσωτερικό σπιτιού, 1903

Λαγκάδια Αρκαδίας, 1903

Βοσκοί στην κορυφή του Παρνασσού, 1903

Δελβινάκι Ιωαννίνων, Πρόκριτοι, 1913

Έδεσσα, 1908

Καβαλάρι Ζαγορίου, παλικάρι, 1913

Χριστουγεννιάτικα στιγμιότυπα 1972

Κωδικός Θέματος

T1191 [permalink] 


Χριστουγεννιάτικα στιγμιότυπα.


Ταινία Επικαίρων

Περίοδος γεγονότων

28/12/1971 - 28/12/1972


Χριστουγεννιάτικα δέντρα σε βιτρίνες καταστημάτων της Αθήνας και παιδιά προσχολικής ηλικίας που περιεργάζονται πλήθος παιχνιδιών.


Άποψη εμπορικού δρόμου των Αθηνών, από όπου διέρχεται πλήθος κόσμου, και της πλατείας Συντάγματος. Ενήλικες και παιδιά παρατηρούν χριστουγεννιάτικα δέντρα, σε βιτρίνες καταστημάτων του κέντρου των Αθηνών. Παιχνίδια. Κουκλοθέατρο και παιδιά προσχολικής ηλικίας που παρακολουθούν. Παιδιά περιεργάζονται τρενάκι και άλλα παιχνίδια. 

Θεματικές κατηγορίες

Θρησκεία | Οικογένεια

Λέξεις κλειδιά

Χριστούγεννα | Παιδική ηλικία


Ελλάδα Αθήνα Πλατεία Συντάγματος



Συντελεστές & Ρόλοι

Τζενεράλ: Τεχνική επεξεργασία

Χώρα παραγωγής


Τοποθεσία παραγωγής



Αρχείο Εντολών Λήψης 01/72

Κώστας Βάρναλης, "Χριστούγεννα του Παπαδιαμάντη"

Ο Βάρναλης έχει γράψει κι άλλα διηγήματα «εις ύφος Παπαδιαμάντη», αλλά τούτο εδώ έχει το μοναδικό γνώρισμα ότι παρουσιάζει ως ήρωα και τον ίδιο τον κυρ Αλέξανδρο. Εκτός αυτού, ο προσεκτικός αναγνώστης θα δει μέσα στο κείμενο ξεσηκωμένες αυτούσιες φράσεις από διηγήματα του Παπαδιαμάντη και θα ευφρανθεί με λέξεις παπαδιαμαντικές.

Χριστουγεννιάτικα έθιμα στην Ελλάδα

Ζήστε τη μαγεία των Χριστουγέννων στην Ελλάδα. Αυτές οι γιορτινές μέρες στην Ελλάδα έχουν μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα. Μια ατμόσφαιρα που δίνει τον τόνο της γιορτής σε πόλεις και χωριά και στην οποία συμβάλλουν τα χριστουγεννιάτικα έθιμα που αναβιώνουν αυτές τις μέρες σε διάφορα μέρη. Στη ζεστή ατμόσφαιρα της ελληνικής οικογένειας ακολουθούνται πολλά έθιμα για καλή τύχη όλο το χρόνο: το «ποδαρικό», το κρέμασμα της κρεμμύδας στην πόρτα και το σπάσιμο του ροδιού είναι τα πιο χαρακτηριστικά. Από τους αρχαίους ακόμα χρόνους, τόσο η κρεμμύδα όσο και το ρόδι αποτελούσαν σύμβολα ευημερίας, αφθονίας για την οικογένεια και καλοτυχίας για τους απογόνους.

Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς, σπάμε ένα ρόδι στο κατώφλι ή στην είσοδο του σπιτιού μας, ενώ την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, σε ορισμένα χωριά οι κάτοικοι κρεμούν μία κρεμμύδα στην πόρτα τους. Το επόμενο πρωί ο πατέρας ή η μητέρα της οικογένειας χτυπούν με αυτή τα παιδιά τους ελαφρά στο κεφάλι για να τα ξυπνήσουν και να παρακολουθήσουν όλοι μαζί την εορταστική λειτουργία που γίνεται σε όλες τις εκκλησίες του τόπου μας.

Στο νησί της Κεφαλλονιάς, έχουν το «ευωδιαστό έθιμο» σύμφωνα με το οποίο για να γιορτάσουν τον ερχομό του καινούργιου χρόνου, οι κάτοικοι ραντίζουν ο ένας τον άλλο με κολόνιες!

Στη Φλώρινα οι εορτασμοί των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς έχουν τη λάμψη της φωτιάς. Ένα παραδοσιακό έθιμο που διατηρήθηκε στους αιώνες και συμβολίζει τη φωτιά που άναψαν οι βοσκοί για να ζεσταθεί ο νεογέννητος Χριστός.

Έθιμα επηρεασμένα από τις αρχαίες τελετές για τη θεά Δήμητρα είναι η αναπαράσταση ενός παραδοσιακού γάμου που γίνεται στο χωριό Βόλακας στη Δράμα, στις 8 Ιανουαρίου.

Στον Βόλακα, οι εκδηλώσεις της ημέρες των Θεοφανίων είναι ιδιαίτερα πλούσιες, καθώς κυριαρχούν οι μεταμφιέσεις, οι αναπαραστάσεις και ο χορός στους δρόμους του χωριού.

Στην Καστοριά, τα Θεοφάνια οι κάτοικοι αναβιώνουν ένα διονυσιακό έθιμο που διαρκεί τρείς ολόκληρες μέρες, τα «ραγκουτσάρια» όπου οι μεταμφιεσμένοι φορούν τρομακτικές μάσκες για να φοβίσουν τα κακά πνεύματα. Πάνε από σπίτι σε σπίτι και σε όλα τα γειτονικά χωριά ζητώντας να τους ανταμείψουν για την προστασία που τους παρέχουν από τα πλάσματα που θέλουν να τους βλάψουν. Όσο μάχονται όμως το κακό, φαγητό και ποτό τους προσφέρονται σε κάθε γωνιά, ενώ οι ήχοι της παραδοσιακής μουσικής προσκαλούν και προκαλούν όλο τον κόσμο να χορέψει σε ξέφρενους ρυθμούς συνοδεύοντας τους μουσικούς που πλημμυρίζουν τους δρόμους της πόλης.

Σε διάφορα μέρη της Ελλάδας όπως στην Αριδαία Πέλλας, στην Καρδίτσα και σε χωριά της Κοζάνης των οποίων οι κάτοικοι κατάγονται από τον Πόντο, αναβιώνει ένα έθιμο αυτό που συμβολίζει τη γονιμότητα της γης. Τις ημέρες μεταξύ Χριστουγέννων και Φώτων, πομπή μεταμφιεσμένων «οι μωμόγεροι», ξεχύνονται στους δρόμους χορεύοντας στους ήχους των παραδοσιακών οργάνων.

Στην Κρήτη το ζύμωμα του χριστόψωμου θεωρείται θείο έργο και οι γυναίκες φτιάχνουν τη ζύμη με ιδιαίτερη ευλάβεια και υπομονή. Το ζύμωμα είναι μία ιεροτελεστία.

Στη Λήμνο το τραπέζι της πρώτης μέρας του χρόνου στρώνεται με αφθονία φαγητών και γλυκών προοιωνίζοντας την αφθονία των αγαθών για όλο τον υπόλοιπο χρόνο. Εκτός όμως από τα φαγητά, τοποθετούν απαραίτητα στο τραπέζι κλώνους ελιάς, ένα μεγάλο ρόδι και ένα μπολ γεμάτο μέλι, σύμβολο ευτυχίας και ευγονίας για κάθε σπιτικό.

Στη Δυτική Μακεδονία Μπουμπουσιάρια ονομάζονται τα καρναβάλια που γίνονται την Πρωτοχρονιά και τα Θεοφάνια στη Σιάτιστα και τα γύρω χωριά, καθώς και στα Βλαχοχώρια των Γρεβενών.

Τέλος το έθιμο της κοπής της Βασιλόπιτας είναι ένα από τα ελάχιστα αρχέγονα έθιμα που επιβιώνουν. Έχει τις ρίζες του σε μία ιστορία που συνέβη πριν από εκατοντάδες χρόνια στην πόλη Καισάρεια της Καππαδοκίας, στη Μικρά Ασία, όταν την πολιορκούσε ένας αδίστακτος στρατηγός ο οποίος απαίτησε όλο το χρυσάφι της πόλης για να σταματήσει την πολιορκία. Ο Μέγας Βασίλειος προσευχήθηκε για να προστατεύσει την πόλη, και μετά παρουσίασε στον στρατηγό τα χρυσαφικά που είχε μαζέψει από τους κατοίκους. Όταν ο στρατηγός πήγε να ανοίξει το σεντούκι για να τα δει έγινε θαύμα και ένας καβαλάρης όρμησε πάνω στο στρατηγό και τους δικούς του. Σε ελάχιστο χρόνο αφανίστηκαν και η πόλη σώθηκε. Για να επιστραφούν τα χρυσαφικά στους κατοίκους ζύμωσαν ψωμάκια και τα έβαλαν μέσα.

Με αυτό τον τρόπο η κάθε οικογένεια έπαιρνε ένα ψωμάκι που κόβοντάς το έβρισκε μέσα τα χρυσαφικά της. Ήταν ένα ξεχωριστό ψωμάκι, η βασιλόπιτα, που έφερε χαρά κι ευλογία μαζί.

Από τότε κάθε χρόνο την πρώτη μέρα του χρόνου, τη μέρα του Αγίου Βασιλείου, φτιάχνουμε τη βασιλόπιτα βάζοντας μέσα ένα φλουρί.

Αυτός που θα πετύχει το φλουρί είναι ο τυχερός της χρονιάς!


Παραγωγή: Φωνή της Ελλάδας
Επιμέλεια: Νότα Χατζηαναστασίου

EUscreen project: Ταξίδεψε στο παρελθόν σου

Το project EUscreen: Explore Your Past, το οποίο ήταν έμπνευση της Anna Dabrowska, προωθεί την αξιοποίηση του τηλεοπτικού περιεχομένου για την περαιτέρω εξερεύνηση της πλούσιας πολιτιστικής ευρωπαϊκής ιστορίας. Αξίζει να διαδώσουμε το βίντεο αυτό, είτε σε φίλους που δεν το έχουν δει είτε τοποθετώντας το σε ιστοσελίδες. προκειμένου να γνωστοποιηθούν οι δράσεις του EUscreen και να εξερευνηθεί το πλούσιο αρχειακό υλικό του.

EUscreen: Explore Your Past from EUscreen on Vimeo.

Have you ever thought of traveling through time? To see how our fathers lived and what they did think, desire and experience in their youth? EUscreen lets you explore your cultural and historical past within and across different European nations. The project aims to promote the use of television content to explore Europe's rich and diverse cultural history.

Κάλαντα χριστουγέννων 1927

Εικόνες αρχείου, ατμόσφαιρα μιας Ελλάδας που πάλευε και αισιοδοξούσε, που εύρισκε το δρόμο της και αγόραζε το δικαίωμα στο χαμόγελο. Ντυμένες με παραδοσιακά κάλαντα του 1927 (ευγενική παραχώρηση της ΑΕΠΙ) στη μια περίπτωση και με σύγχρονη εκτέλεση από τη χορωδία του πατρός Νικόδημου Καβαρνού στην άλλη, βάζουν ένα λιθαράκι στην κατεύθυνση της πολυπόθητης ατμόσφαιρας των ημερών.

«The White Shadow» (1923)- Η χαμένη ταινία του Χίτσκοκ

Η  πρόσφατη ανακάλυψη μέρους ενός από τα πρώτα βουβά φιλμ του Χίτσκοκ, που έχει ενθουσιάσει τον κόσμο του κινηματογράφου, μας υπενθυμίζει με τον καλύτερο τρόπο το σπουδαίο ρόλο των οπτικοακουστικών αρχείων στη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Πρόκειται για την ταινία με τίτλο «The White Shadow» (1923) για την  οποία ο Χίτσκοκ στα 24 του μόλις χρόνια έγραψε το σενάριο, σχεδίασε τα σκηνικά, και υπήρξε βοηθός σκηνοθέτη. Το φιλμ διασώθηκε χάρη στη φροντίδα του Κινηματογραφικού Αρχείου της Νέας Ζηλανδίας και ανακαλύφθηκε  κατά την διάρκεια του δεύτερου γύρου έρευνας του Εθνικού Ιδρύματος Συντήρησης Φιλμ (NFPS) των ΗΠΑ για την αναγνώριση παλαιών αμερικάνικων ταινιών που φυλάσσονται στο Κινηματογραφικό Αρχείο της Νέας Ζηλανδίας .
Δείτε την ανακοίνωση στην ιστοσελίδα του NFPS και το διαφωτιστικό άρθρο στους LA Times

24 Δεκεμβρίου 2011

Η επτανησιακή ποίηση του 19ου αιώνα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 -- ενημερώθηκε στις 24/5

(Σημείωση: Μέχρι το τέλος Ιουνίου όλα τα κεφάλαια παραμένουν ανοικτά σε συνεχή εμπλουτισμό.)

  • Ηνωμένες Πολιτείες των Ιονίων Νήσων
  • Αγγλική Προστασία
  • Ευγενείς/αστοί/ποπολάροι: οι 3 κοινωνικές τάξεις
  • "Καταχθόνιοι"/μεταρρυθμιστές/ριζοσπάστες: οι 3 πολιτικοί σχηματισμοί
  • Επτανησιακή Σχολή/ποίηση: Η λογοτεχνική παραγωγή στα Ιόνια Νησιά (τελευταίες δεκαετίες 18ου - τέλος 19ου). Όρος από Κωστή Παλαμά, για να ονομάσει το σύνολο σχεδόν των αξιόλογων ποιητών που έδρασαν στα Επτάνησα τον 19ο αιώνα κυρίως γύρω από τον Δ. Σολωμό.
  • Προσολωμικοί/σολωμικοί/μετασολωμικοί/εξωσολωμικοί ποιητές
  • Νεοκλασικισμός και ρομαντισμός - Πρόκειται για δυο ισχυρά και αντιτιθέμενα αισθητικά ρεύματα του 19ου αι. Ο επτανησιακός νεοκλασικισμός προήλθε από τον ιταλικό και συνδυάζει την υιοθέτηση σταθερών κλασικών κανόνων (ισορροπία-αρμονία-τελειότητα) με προρομαντικές τάσεις συναισθηματισμού. Ο επτανησιακός ρομαντισμός προήλθε από τον γερμανικό και προσδιορίστηκε από τον ιδεαλισμό, που έδινε προτεραιότητα στο πνεύμα και τη συνείδηση, χωρίς ιδεολοικές δεσμεύσεις για τον άνθρωπο ή την τέχνη.


  1. 13ος Ενετική κατοχή (λόγω μη εξάρτησης, ελευθερία κινήσεων)
  2. 1797 (18ος) Προσάρτηση στη Γαλλία (Γαλλική επανάσταση – Διαφωτισμός)
  3. 1800 Επτανήσιος Πολιτεία (Οθωμανική επικυρχία – Αγώνας για ελευθερία )
  4. 1815 Συνθήκη Παρισίων (Ηνωμένες Πολιτείες Ιονίων Νήσων)
  5. 1864 Συνθήκη Λονδίνου (παραχώρηση Ελλάδα)
Τα Επτάνησα με την συνθήκη των Παρισίων (Νοέμβριος 1815) παραχωρήθηκαν στην Αγγλία ως ανεξάρτητο κράτος με την επωνυμία Ηνωμένες Πολιτείες των Ιονίων Νήσων και υπό την προστασία της.Στην πραγματικότητα την εξουσία ασκούσε ο Άγγλος διοικητής των Επτανήσων, ο αρμοστής, με έδρα την Κέρκυρα. Τα Επτάνησα εντέλει παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα το 1864 μετά τη συνθήκη του Λονδίνου (Νοέμβριος 1863).
1) Οι Ευγενείς – ένας περιορισμένος αριθμός οικογενειών με κληρονομικό δικαίωμα στους τίτλους αριστοκρατίας, κατείχαν τον πλούτο και τις ανώτερες θέσεις της διοίκησης.
2) Οι Αστοί – κάτοικοι των πόλεων με ιδιωτική περιουσία, δημιούργησαν έναν αντίθετο προς τους ευγενείς πόλο στη διεκδίκηση της οικονομικής και διοικητικής εξουσίας.
3) Οι Ποπολάροι – Αγρότες που δούλευαν στην υπηρεσία των ευγενών και τεχνίτες, κάτοικοι των πόλεων, χωρίς περιουσιακά στοιχεία. Αποτελούσαν το μεγάλο, κατώτερο στρώμα πληθυσμού, που ζούσε σε καθεστώς κοινωνικής περιθωριοποίησης και οικονομικής ανέχειας.

1) Οι Συντηρητικοί Ο λαός τους ονόμαζε «καταχθόνιους». Τάσσονταν υπέρ της διατήρησης του καθεστώτος της Αγγλικής Προστασίας, το οποίο εξάλλου υπηρετούσαν από διάφορες θέσεις, απέρριπταν την ιδέα της Ένωσης.
2) Οι Μεταρρυθμιστές – Υποστήριζαν την παραχώρηση περισσότερων συνταγματικών ελευθεριών και μετέθεταν την Ένωση στο μέλλον, όταν θα διαμορφώνονταν οι κατάλληλες πολιτικές συνθήκες.
3) Ο Ριζοσπαστισμός – Είχε ως κύρια αιτήματα του τον άνευ όρων τερματισμό της παράνομης Αγγλικής Προστασίας, την Ένωση με την Ελλάδα και τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης ελληνικής δημοκρατίας, βασισμένης στις αρχές της Γαλλικής Επανάστασης (ελευθερία, ισότητα, αδελφότητα).


Τη διατήρηση της παιδείας φανερώνει η ίδρυση τοπικών φιλολογικών και επιστημονικών εταιρειών, γνωστών ως "Ακαδημίες" (Ιόνιος Ακαδημία - Κέρκυρα). Γλώσσα η ελληνική, παρόλο που η επίσημη γλώσσα του κράτους παρέμεινε η ιταλική.
Τα Ιόνια νησιά υπήρξαν κέντρο συνάντησης και σύζευξης δυτικών και ανατολικών επιρροών. Υιοθέτηση ευρωπαϊκών θεσμών. Αφομοίωση δυτικών ηθών. Παράλληλα, διάφύλαξη της ελληνικής εθνικής συνείδησης. Τυπογραφεία, μεγάλη ανάπυξη τοπικού Τύπου.
Το αίτημα της Ένωσης με την Ελλάδα τροφοδότησε και την πνευματική ζωή, αναζητήθηκε μια νέα κι αυτοδύναμη πολιτιστική ταυτότητα, η οποία να συνδυάζει την τοπική παράδοση με την ιδέα μιας νέας ελληνικής λογοτεχνίας, άξιας να σταθεί δίπλα στις σύγχρονές της δυτικές.

ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ (τέλος 18ου - τέλη 19ου)

Τον όρο θεωρείται ότι εισήγαγαν, στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, ο Κ. Ασώπιος και ο Εμ. Ροϊδης, ενώ στη συνέχεια, ήδη από το 1883, τον υιοθέτησε ο Κωστής Παλαμάς, για να ονομάσει το σύνολο σχεδόν των αξιόλογων ποιητών που έδρασαν στα Επτάνησα τον 19ο αιώνα γύρω κυρίως από τον Διονύσιο Σολωμό.
Σολωμική Σχολή – περιλαμβάνει τους άμεσα εξαρτώμενους ή επηρεασμένους από το έργο του Σολωμού ποιητές.
Κερκυραϊκή Σχολή – αναφέρεται στην πλούσια τοπική λογοτεχνική παράδοση της Κέρκυρας, η οποία κινείται στη γραμμή του ώριμου σολωμικού έργου.
Σήμερα ο όρος χρησιμοποιείται κατά παράδοση για να ονομαστεί η λογοτεχνική παραγωγή στα Ιόνια Νησιά από τις τελευταίες δεκαετίες του 18ου μέχρι περίπου το τέλος του 19ου αιώνα.


-Το κύριο είδος που καλλιέργησε αυτή η σχολή ήταν η ποίηση και το κέντρο της ποιητικής παραγωγής το έργο του Σολωμού.
-Μικρή ήταν η παραγωγή κειμένων δημιουργικής πεζογραφίας, αν και γράφτηκαν πολλά ιστορικάαφηγήματα, χρονογραφίες και απομνημονεύματα.
-Η Αυτοβιογραφία (γράφτηκε το 1831 και πρωτοεκδόθηκε το 1881) της Ελισάβετ Μουτζά-Μαρτινέγκου (1801-1832), το πρώτο ελληνικό γυναικείο πεζογράφημα.
- Η ανάπτυξη του κριτικού δοκιμίου και της φιλολογικής και αισθητικής μελέτης, με κύρια θέματά της την ποίηση και τη γλώσσα
- Επτανησιακές μεταφράσεις έργων τόσο από την αρχαία ελληνική όσο και από τις νεότερες δυτικές λογοτεχνίες.


ΠΡΟΣΟΛΩΜΙΚΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ (μέχρι 1821 -- Μαρτελάος)

2 εκφραστικές τάσεις:
α. Διαφωτισμός και ανθρωπιστικές αξίες Γαλλικής Επανάσατασης ως βάση για την εθνική αναγέννηση των Ελλήνων
β. αρκαδική ποίηση (ποιήματα που εκφράζουν τη νοσταλγία της αρχαίας Αρκαδίας, έναν ειδυλλιακό τόπο στον οποίο οι άνθρωποι ζουν εντελώς ανέμελα, αφοσιωμένοι στις απολαύσεις του έρωτα και του κρασιού).
Εντοπίζονται κυρίως στη Ζάκυνθο (18ος-19ος αιώνας).
Περιορισμένης αξίας ποιητές που έγραψαν σε μικτή και ακαταστάλακτη ακόμη δημοτική γλώσσα ποιήματα κυρίως πολιτικού και κοινωνικού χαρακτήρα, όπως πατριωτικά θούρια, πολεμιστήρια άσματα και κοινωνικές σάτιρες.
Θούρια – πολεμικά τραγούδια, εμβατήρια
Ποιήματα που εκφράζουν τη νοσταλγία της αρχαίας Αρκαδίας, ενός ειδυλλιακού τόπου, όπου οι άνθρωποι ζουν εντελώς αμέριμνη ζωή, αφοσιωμένοι στις απολαύσεις του έρωτα και του κρασιού.
- Στέφανος Ξανθόπουλος
- Νικόλαος Λογοθέτης-Γούλιαρης
- Νικόλαος Κουτούζης
- Αντώνιος Μαρτελάος

ΣΟΛΩΜΙΚΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ (1821 - 1857 -- Τυπάλδος, Μαρκοράς)
Όσοι συνομήλικοι και νεότεροι του Σολωμού ποιητές τον γνώρισαν και τον περιέβαλαν, συνδεόμενοι φιλικά μαζί του, ενώ το έργο τους φέρνει τα ίχνη της σολωμικής επίδρασης.
- Αντώνης Μάτεσης-- Ο οποίος γράφει το κοινωνικό δράμα «ο Βασιλικός» που είναι επηρεασμένο από το Ρομαντισμό .
- Γεώργιος Τερτσέτης-- Προσπαθεί να διαδώσει τη δημοτική ως λογοτεχνική γλώσσα (ομοιάζει με Σολωμό σε αυτό). Γράφει αφηγηματικά ποιήματα με θεματολογία από το 1821 και την αρχαιότητα. (ενδεικτικά έργα : Το φίλιμα, οι γάμοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Κορίνα και Πίνδαρος).
- Ιούλιος Τυπάλδος-- Μετέφρασε τα δώδεκα πρώτα άσματα της «ελευθερωμένης Ιερουσαλήμ» του Τasso.
- Γεράσιμος Μαρκοράς-- Έχει γράψει το Επικό Λυρικό ποίημα « Όρκος» Το λυρικό κομμάτι αφορά την αγάπη δύο νέων και το επικό την χρονική περίοδος που εκδηλώνεται αυτή η αγάπη (Κρητική επανάσταση και Ολοκαύτωμα Αρκαδίου)
- Ιάκωβος Πολυλάς-- Μετέφρασε Ομηρικά και Σαιξπηρικά έργα και είναι ο πρώτος εκδότης του σολωμικού έργου.


§ Η δράση των μετασολωμικών περιορίζεται στην Κέρκυρα μετά το θάνατο του Σολωμού.
§ Συνεχίζουν το μεταφραστικό έργο του Πολυλά
§ Σκοπός τους να αναπτυχθεί η Ελληνική λογοτεχνία.
Στον κύκλο τους ανήκουν όσοι εμφανίζονται μετά τον θάνατο του Σολωμού (1857), ιδίως στην Κέρκυρα. Δέχονται την επίδραση των κριτικών απόψεων του Πολυλά και εφαρμόζουν το φιλόδοξο μεταφραστικό σχέδιο του να πλουτιστεί η επτανησιακή λογοτεχνία με τις νεοελληνικές αποδόσεις των σημαντικότερων έργων της αρχαίας ελληνικής και των σύγχρονων ευρωπαϊκών λογοτεχνιών.
- Στυλιανός Χρυσομάλλης
- Γεώργιος Καλοσγούρος
- Νίκος Κογεβίνας

ΕΞΩΣΟΛΩΜΙΚΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ (Κάλβος, Βαλαωρίτης, Λασκαράτος)
Πρόκειται για τους ποιητές το έργο των οποίων δεν εντάσσεται στη σφαίρα επιρροής του Σολωμού.
- Αριστοτέλης ΒαλαωρίτηςΓράφει σε δημοτική γλώσσα, στο δε έργο του συνδυάζει το δημοτικό τραγούδι με την ιστορική παράδοση των επτανήσεων και την Ελληνική Επανάσταση. Συνδυάζει τη δημοτική γλώσσα και την εκφραστική απήχηση του δημοτικού τραγουδιού με την κατεργασία θεμάτων αντλημένων είτε από την ιστορική παράδοση της Επτανήσου είτε από τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων.
- Ανδρέας ΚάλβοςΘεωρεί ότι η ποίηση είναι ο έντεχνος τρόπος για να δημοσιοποιηθεί και να διασωθεί η νεότερη ελληνική ιστορία. Στην ποίησή του είναι έκδηλη η επιρροή του από τον Γαλλικό Ρομαντισμό. Αντιλαμβανόταν την ποίησή του ως έναν έντεχνο τρόπο για να γίνει γνωστή η νεότερη ελληνική ιστορία. Ήθελε να συμβάλει στην ενδυνάμωση του πατριωτικού αισθήματος και στην εμπέδωση της εθνικής αυτογνωσίας. Η ποίηση του παρουσιάζει έκδηλα ρομαντικά στοιχεία, επηρεασμένη ιδίως από τον γαλλικό ρομαντισμό.
- Ανδρέας ΛασκαράτοςΚαταγράφει τα τοπικά ήθη. Είναι αρνητής των προλήψεων, πουριτανός και ηθικολόγος, καινοτόμος και μαχητικός σε σημείο να συγκρουστεί με τον κλήρο και να αφοριστή. Συγγραφέας πλήθους στιχουργημάτων και πεζών αφηγηματικών και δοκιμιακών κειμένων, καταγραφέας των ηθών της τοπικής κοινωνίας και αρνητής των προλήψεων, κατά βάθος όμως πουριτανός και ηθικολόγος, διακρίθηκε για τη σταθερή καλλιέργεια της σάτιρας και για τις ρηξικέλευθερες, ως προς τα κοινωνικά ήθη της εποχής, ιδέες του. Η αξία των κειμένων του δεν έγκειται τόσο στην καλλιτεχνική αξία τους, όσο στο καινοτόμο και μαχητικό φρόνημά του, που τον οδήγησε σε σκληρή σύγκρουση με τον τοπικό κλήρο, με αποτέλεσμα να αφοριστεί από την ορθόδοξη εκκλησία.

- Ιωάννης Πετριτσόπουλος
- Σπυρίδων Μελισσηνός
- Παναγιώτης Πανάς
- Ανδρέας Μαρτζώκης
- Στέφανος Μαρτζώκης

Χαρακτηρίζονται ως επίγονοι της Σχολής, επειδή οι περισσότεροι δέχτηκαν την επίδραση του εξωεπτανησιακού πνευματικού περιβάλλοντος και κυρίως της Αθήνας.
- Λορέντζος Μαβίλης
- Γεράιμος Σπαταλάς
- Μαρίνος Σιγούρος



Δημοτική Γλώσσα
Γλωσσικός αρχαϊσμός (αρχαϊστική καθαρεύουσα του παρόντος και καθαρεύουσα του παρελθόντος. Η Αθηναϊκή σχολή υποστηρίζει πως η δημοτική είναι τοπική γλώσσα άρα ανίκανη να εκφραστή μέσω αυτής η ελληνική λογοτεχνία.

Επτανησιακή από τους επτανήσιους που είναι οι εκπρόσωποι του παλιού (καθαρόαιμο ελληνικό στοιχείο)
Η Αθηναϊκή από τους Φαναριώτες που είναι νέα ανερχόμενη ομάδα πνευματική και οικονομική. Η εθνική συνείδηση έχει στίγματα ευρωπαϊκά.

1. Ιταλία : Επηρεάζει με δύο τρόπους, ο ένας είναι ο παλαιός ιταλικός νεοκλασικισμός και ο δεύτερος ο σύγχρονος ρομαντισμός. (ανάλυση στη τεχνοτροπία – ποιητική)
2. Αγγλική και Γερμανική Φιλολογία
3. Η Αρχαία και Λατινική λογοτεχνία
4. Ντόπια λογοτεχνία, η οποία χωρίζεται στο δημοτικό τραγούδι και στην Κρητική λογοτεχνία.
5. Σολωμός. Όπου επηρεάζει για δύο λόγους α) χρησιμοποιεί την λαϊκή δημοτική γλώσσα και β) το έργο του έχει πατριωτικό χαρακτήρα.

- Παλαιός Ιταλικός Νεοκλασικισμός
- Σύγχρονος Ρομαντισμός

Σε ότι αφορά το περιεχόμενο ο νεοκλασικισμός συνδέει τη νέα με την αρχαία λογοτεχνία, ενώ ο ρομαντισμός έρχεται σε ρίξει με το παρελθόν. Χρησιμοποιεί ιστορικά πρότυπα, αντίθετα ο ρομαντισμός ρίχνει το κέντρο βάρους στα πρότυπα του καλλιτέχνη – δημιουργού. Στα έργα των επτανήσεων ποιητών παρατηρείται συνδυασμός των δύο τάσεων που δημιουργεί τον «Επτανησιακό Νεοκλασικισμό».

Ο Επτανησιακός Νεοκλασικισμός έχει τα εξής χαρακτηριστικά.

  1. Ακολουθούνται σταθεροί ποιητικοί κανόνες
  2. Δημιουργεί ένα συναισθηματικό και ταυτόχρονα ιδεολογικό κόσμο.
  3. Η θεματολογία αντλείται από το λαμπρό ελληνικό παρελθόν και το σύγχρονο αγώνα του 1821
Ø Επηρεάζεται από το Γερμανικό Ρομαντισμό και τον ιδεαλισμό του Hegel. (βλ. Σελ. 44) .Σύμφωνα με τον Βελούδη ο επτανησιακός ρομαντισμός βρίσκεται πολύ κοντά στον ευρωπαϊκό ρομαντισμό τα δε στοιχεία που συνδέουν τον επτανησιακό με τον ευρωπαϊκό ρομαντισμό και διαφοροποιούν τον επτανησιακό από τον Αθηναϊκό ρομαντισμό είναι:
Ø Ο άκρατος ιδεαλισμός και η εξιδανίκευση της τέχνης
Ø Ο σχηματισμός λογοτεχνικών ομάδων ή σχολών ( π.χ ο κύκλος του Σολωμού ή του Πολυλά).
Ø Η στροφή προς τη συλλογή, μελέτη και αξιοποίηση των προϊόντων του λαϊκού πολιτισμού.
Ø Η στροφή προς τη δημοτική γλώσσα
Ø Η προσφυγή στη φύση και η έκφραση υποκειμενικών αισθημάτων, ψυχικών καταστάσεων και προβλημάτων
Ø Η σύζευξη της ποίησης με τη μουσική και τη φιλοσοφία
Ø Η αποσπασματικότητα, με παραδειγματική την περίπτωση του ώριμου Σολωμού
Ø Η πρώιμη καλλιέργεια της λογοτεχνικής κριτικής και του δοκιμίου.

Η κύρια διαφορά μεταξύ της Επτανησιακής και της Αθηναϊκής Σχολής εντοπίζεται στο γλωσσικό όργανο της ποίησης. Οι περισσότεροι Επτανήσιοι λογοτέχνες υποστήριζαν τη δημοτική γλώσσα, στην οποία και έγραφαν τα έργα τους.
Στην πρωτεύουσα διαδόθηκε ο γλωσσικός αρχαϊσμός, με αποτέλεσμα η δημοτική γλώσσα να εξοριστεί από τη λογοτεχνία μέχρι σχεδόν το 1880.
Η κύρια επιφύλαξη των Αθηναίων λογοτεχνών και λογίων έναντι της επτανησιακής ποίησης, επιφύλαξη που με το πέρασμα του χρόνου θεωρητικοποιήθηκε σε πολλά κριτικά δοκίμια, ήταν ότι αυτή γραφόταν σε γλωσσικό ιδίωμα το οποίο, λόγω ακριβώς της τοπικής χρήσης του, ήταν ακατάλληλο ως γλωσσικό όργανο μιας πανελλήνιας λογοτεχνίας.
Στην Αθήνα επιβλήθηκε η αντίληψη ότι πανελλήνια λογοτεχνία έπρεπε να προσεγγίσει, όσο το δυνατόν περισσότερο, το αρχαιοελληνικό γλωσσικό μεγαλείο.

Η επτανησιακή ποίηση αναπτύχθηκε με τη συνδυασμένη επίδραση ευρωπαϊκών και ελληνικών λογοτεχνικών επιρροών.
Οι περισσότεροι Επτανήσιοι λογοτέχνες της γενιάς του Σολωμού και του Κάλβου, επηρεάστηκαν έντονα από τον λίγο παλαιότερο ιταλικό νεοκλασικισμό και κατόπιν από τον σύγχρονό τους ρομαντισμό. Επίσης δεν έλειψαν επιδράσεις από τη γερμανική και αγγλική λογοτεχνία.
Περισσότερο όμως ακόμη η επτανησιακή ποίηση του 19ου αιώνα επηρεάστηκε από την εντόπια λογοτεχνική παράδοση των προηγούμενων αιώνων.
Το δημοτικό τραγούδι άσκησε γλωσσική και στιχουργική επίδραση σε επτανησιακά ποιήματα.
Τους Επτανήσιους ποιητές του 19ου αιώνα συνδέει με τους προσολωμικούς ποιητές το κοινό νήμα της πατριωτικής θεματολογίας και της φιλελεύθερης ιδεολογίας, ενώ η σχέση τους με τους λεγόμενους «προδρόμους» του Σολωμού και της νεότερης ελληνικής ποίησης οφείλεται κυρίως στην κοινή γλωσσική επιλογή της λαϊκής γλώσσας.

Διαμορφωτικός παράγοντας της τεχνοτροπίας της επτανησιακής ποίησης του 19ου αιώνα στάθηκε η παράλληλη απήχηση και, στην περίπτωση ορισμένων ποιητών, η σύζευξη των δύο ισχυρών και αντιτιθέμενων αισθητικών ρευμάτων της εποχής, του νεοκλασικισμού και του ρομαντισμού.
Το κύριο αισθητικό αίτημα του κλασικισμού ήταν η σύνδεση της νεότερης ευρωπαϊκής λογοτεχνίας με τα πρότυπα και τις αξίες της κλασικής λογοτεχνίας.
Ο ρομαντισμός παρά την ποικιλομορφία και την αντιφατικότητα με τις οποίες εμφανίστηκε και αναπτύχθηκε, γενικά βασίστηκε στη ρήξη με το κλασικιστικό αισθητικό ιδεώδες, πρόβαλε την ανάγκη της απελευθέρωσης της φαντασίας και του συναισθήματος και έκανε αισθητική αρχή του την οριακή αναζήτηση της πρωτοτυπίας και της δημιουργικότητας του καλλιτέχνη.
Ο ιταλικός νεοκλασικισμός απέκλινε από το αμιγές κλασικιστικό ιδεώδες και διαμορφώθηκε μέσα από τη διαπλοκή του με τον προρομαντισμό.
Ο επτανησιακός νεοκλασικισμός, ενώ από τη μια μεριά υιοθετεί τους σταθερούς κλασικούς κανόνες για τη σύνθεση επικών, δραματικών και λυρικών ποιημάτων με υψηλή καλλιτεχνική στάθμη, παράλληλα αποδέχεται και θεματοποιεί ένα νέο και σύνθετο στις αντικρουόμενες τάσεις του συναισθηματικό και ιδεολογικό κόσμο, όπως αυτός αναδύθηκε μέσα από τις διάφορες εκφάνσεις του ρηξικέλευθου ρομαντικού πνεύματος.
Κατά τον Βελουδή τα κύρια γνωρίσματα που συνδέουν τον επτανησιακό με τον ευρωπαϊκό ρομαντισμό και ως ένα βαθμό τον διαφοροποιούν από τον αθηναϊκό ρομαντισμό είναι τα εξής:
v Ο άκρατος ιδεαλισμός και η εξιδανίκευση της τέχνης
v Ο σχηματισμός λογοτεχνικών ομάδων ή σχολών
v Η στροφή προς τη συλλογή, μελέτη και αξιοποίηση των προϊόντων του λαϊκού πολιτισμού
v Η στροφή προς τη δημοτική γλώσσα
v Η προσφυγή στη φύση για την έκφραση υποκειμενικών αισθημάτων, ψυχικών καταστάσεων και προβλημάτων
v Η σύζευξη της ποίησης με τη μουσική και τη φιλοσοφία
v Η αποσπασματικότητα
v Η πρώιμη καλλιέργεια της λογοτεχνικής κριτικής και του δοκιμίου.

Η κύρια διαφορά μεταξύ του επτανησιακού και του αθηναϊκού ρομαντισμού εντοπίζεται κυρίως στο γεγονός ότι μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους ο ελλαδικός ρομαντισμός τάχθηκε στην υπηρεσία του νεοσύστατου βασιλείου, προκειμένου να συμβάλει στη συγκρότηση και επιβολή της εθνικής ιδεολογίας. Αντιθέτως, ο επτανησιακός ρομαντισμός δεν ήταν δέσμιος μιας τέτοιας ιδεολογικής βλέψης.

ü Αγάπη για την πατρίδα
ü Αγάπη για τη γυναίκα
ü Αγάπη για τη χριστιανική θρησκεία
Τα παραπάνω θεματικά κέντρα θα μπορούσαν να προσδιοριστούν εκ νέου, αν λάβουμε υπόψη μας τη διάκριση ανάμεσα στη θεματική του συλλογικού περιβάλλοντος και στη θεματική του ιδιωτικού χώρου.
Επίκεντρο της πατριωτικής θεματικής είναι γεγονότα και πρόσωπα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Το πατριωτικό θέμα συνδυάζεται με την ανάμνηση της ένδοξης ελληνικής αρχαιότητας και το πνεύμα του φιλελευθερισμού. Αναπτύσσεται είτε σε επικαιρικά ποιήματα (θούρια, πατριωτικοί ύμνοι και ωδές) είτε σε εκτενή αφηγηματικά συνθέματα.
Επίσης, ορισμένα αφηγηματικά ποιήματα έχουν ως θέμα γεγονότα και πρόσωπα της ελληνικής αρχαιότητας, αλλά είναι φανερό ότι η επιλογή του θέματος εξαρτήθηκε από την ιδέα της φιλοπατρίας.
Από την άλλη πλευρά, ένας ιδιότυπος επτανησιακός λυρισμός, που αφομοίωσε στοιχεία από την κρητική παράδοση, το δημοτικό τραγούδι, τον ρομαντισμό και τον ιδεαλισμό, τροφοδότησε σύντομα ποιήματα, η θεματική των οποίων καλύπτει τον ιδιωτικό χώρο ή τον οικογενειακό και στενό φιλικό κύκλο: ερωτικά τραγούδια, θρηνητικά ή επιμνημόσυνα ποιήματα, ποιήματα αναφερόμενα στη γέννηση ενός παιδιού ή στον γάμο φίλων.
Σε συνάρτηση τέλος με τον ιδιότυπο επτανησιακό λυρισμό και τη θεματική του ιδιωτικού βίου, αναπτύσσονται θέματα όπως η χαρά της ζωής και ο φόβος του θανάτου, η φυσιολατρία, η αγάπη της νεότητας και της αγνότητας.
Ροπή προς τη σατιρική ποίηση, η οποία κλιμακώνεται από την ευθυμογραφική, αθώα διακωμώδηση γενικών ανθρώπινων τύπων ή και γνωστών προσώπων της επτανησιακής κοινωνίας, μέχρι τη γνήσια σάτιρα, που με καθαρά επιθετική διάθεση στηλιτεύει επώνυμα πρόσωπα της τοπικής κοινωνίας, με πρόθεση καταγγελίας της συμπεριφοράς και των πράξεων τους και κοινωνικής ή πολιτικής παρέμβασης.

Η διγλωσσία αποτελούσε γλωσσικό καθεστώς.
Η δημοτική ήταν εδραιωμένη στη συνείδηση των Επτανήσιων ανεξαρτήτως μορφωτικού επιπέδου και κοινωνικής προέλευσης, ως η επικρατούσα κοινή νεοελληνική γλώσσα.
Από μια ομάδα κλασικοθρεμμένων λογίων φαναριώτικης κυρίως προέλευσης, πρόβαλε την αρχαϊζουσα γλώσσα ως ένα ενδιάμεσο στάδιο, ώσπου η γλώσσα των Νεοελλήνων να φτάσει στο σημείο να ανασυστήσει την αρχαία ελληνική.
Η λεγόμενη «μέση οδός», προτάθηκε κυρίως από τον φιλόλογο Αδαμάντιο Κοραή και υποστήριζε μια συμβιβαστική λύση για να αποφευχθούν οι ακρότητες τόσο της αμιγώς λαϊκής, όσο και της αρχαϊστικής γλώσσας. Η γλωσσική άποψη του Κοραή βρισκόταν πιο κοντά στη λαϊκή γλώσσα, πρότεινε όμως την επιλεκτική διόρθωση και τον πλουτισμό της με στοιχεία της λόγιας γλώσσας.
Με τη σολωμική εκδοχή της ποιητικής γλώσσας, που υιοθέτησαν οι σολωμικοί ποιητές, αναπτύχθηκε μια ομοιόμορφη δημοτική, αποκαθαρμένη από τα τοπικιστικά στοιχεία, που δεν αποκλίνει από το λεξιλόγιο και τη μορφολογία της λαϊκής γλώσσας, αλλά και δεν αρνείται τον πλουτισμό της με επιλεγμένα στοιχεία της λόγιας γλώσσας.
Ιάκωβος Πολυλάς – αξιοποιώντας, αλλά όχι υπερβαίνοντας το γλωσσικό δίδαγμα των ώριμων σολωμικών ποιημάτων, προσπάθησε να δώσει λύση στον γλωσσικό διχασμό των λογίων της εποχής του. Όντας αντίθετος και στα δύο γλωσσικά στρατόπεδα, καταδίκασε τόσο τις δύο εκδοχές της καθαρεύουσας, την αρχαϊστική και την απλή καθαρεύουσα, όσο και τον ακραίο δημοτικισμό, και πρότεινε την οδό του γλωσσικού «μέσου όρου». Η γλωσσική θεωρία και πράξη του Πολυλά, εδραζόταν στη δημοτική, όχι όμως στην «αφελή» δημοτική του αμόρφωτου αγροτικού πληθυσμού και των τοπικών ιδιωμάτων, αλλά στη γλώσσα που διαμορφωνόταν στα αστικά κέντρα χάρη στην προϊούσα πνευματική και κοινωνική πρόοδο, εμπλουτισμένη και με αρκετά στοιχεία της καθαρεύουσας που πέρασαν στην προφορική χρήση.
Η γλώσσα των ποιητικών κειμένων της Επτανησιακής Σχολής διατηρεί ως σήμερα τη φυσικότητά της και μας είναι πολύ πιο οικεία από τις διάφορες εκδοχές της τεχνητής καθαρεύουσας.
Λόγω της αισθητικής ποιότητας τους, αλλά και της γλωσσικής οικειότητας τους πολλά από τα επτανησιακά ποιητικά κείμενα κατορθώνουν να ενδιαφέρουν και να συγκινούν τον σημερινό αναγνώστη.

Η επτανησιακή ποίηση ενέταξε και εγκλιμάτισε στον νεοελληνικό ποιητικό κορμό ιταλικά μετρικά σχήματα, συνδύασε αρμονικά τα ιταλικά μέτρα με τον ελληνικό δεκαπεντασύλλαβο, τον στίχο κορμό της έμμετρης οίησής μας.
Ο εγκλιματισμός των ιταλικών μετρικών σχημάτων στην εντόπια στιχουργική παράδοση συντελέστηκε πολλαπλά, και κορυφώθηκε με την προσαρμογή, του ιταλογενούς ενδεκασύλλαβου στις ανάγκες της ελληνικής ποιητικής έκφρασης. Από την άλλη πλευρά, η ρυθμική παράδοση του δεκαπεντασύλλαβου αξιοποιήθηκε τόσο με τη μορφή του ομοιοκατάληκτου δίστιχου, όσο και του ανομοιοκατάληκτου στίχου.


1. Νικόλαος Λογοθέτης - Γούλιαρης (1729 - 1832)
"Παρωδία ύμνου Μαρτελάου" (25)

2. Αντώνιος Μαρτελάος (1754 - 1819)
"Ύμνος εις ..Γαλλίαν, Βοναπάρτην, Γαντίλλην" (27)
Πολίτης (σ.129-130) - Αριστοκράτης στην καταγωγή, αλλά φανατικός οπαδός των δημοκρατικών ιδεών. Γράφεται το 1797. Gentilly: γάλλος στρατηγός που κατέλαβε τα Επτάνησα. Ακράτητος πόθος για ελευθερία. Δεν είναι τόσο ποιητής όσο λόγιος. Ίσως δάσκαλος του Σολωμού, σίγουρα του Ugo Foscolo. Στην αρχή του ύμνου "κόκαλα των Ελλήνων", όπως και στον Ύμνο του Σολωμού.
Δραστ. 2 - Εντοπίστε επιγραμματικά τα βασικά χαρακτηριστικά της προσολωμικής ποίησης: Το ποίημα έχει περιορισμένη αξία: Πλατειάζει στην ανάπτυξη εικόνων/νοημάτων, ενώ η δράση και τα πρόσωπα παραμένουν σχηματικά, στα όρια της καρικατούρας. Χαρακτηρίζεται από γενικότερη εκφραστική αδεξιότητα. Γλώσσα ακαταστάλακτη (η γνωστή ακαταστάλακτη δημοτική των προσολωμικών ποιητών.. αρχαίοι τύποι αναμειγνύονται με εκφράσεις δημοτικής) Περιεχόμενο: ένας τυπικός για την εποχή ύμνος στον Ναπολέοντα, που αποτυπώνει το φρόνημα της περιόδου και προβάλλει τις ανθρωπιστικές αξίες της Γαλλ. Επανάστασης ως βάση για την εθνική αναγέννηση των Ελλήνων.

3. Ανδρέας Λασκαράτος (1811 - 1901)
"Γραφή αυτοκριτική" (29)
Εξωσολωμικός. Καταγραφέας ηθών. Σατιρίζει προλήψεις, δεισιδαιμονίες. Καινοτόμος. Μαχητικός. Επιχειρεί να γίνει κοινωνικός αναμορφωτής. Κατά βάθος πουριτανός. Αφορίστηκε από την ορθόδοξη εκκλησία. Γλώσσα: δημοτική + ντοπιολαλιά.
Δραστ. 3 - Πού διακρίνεται ο "κατά βάθος πουριτανός και ηθικολόγος" συγγραφέας: Γραμμένο με μεγάλη ελευθεριότητα που δεν παραπέμπει σε μια τυπική εικόνα ηθικολόγου συγγραφέα. Ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να γράψει για μια γυναίκα αν δεν την έχει δει.. να πιάσει τα πόδια και τα μάγουλα για να γράψει γι' αυτά.. και καταλήγει πως τα ντινέρια (χρήματα) είναι η ασφαλέσταρη οδός για τις ερωτοδουλειές. Ωστόσο, πίσω από την ελευθεριότητα.. υπερασπίζεται την ειλικρίνεια, καυτηριάζει την υποκρισία των γυναικών στον έρωτα, ξεσκεπάζοντας όλα τους τα "καμώματα" στην εμφάνιση και τα λεγόμενά τους. Αρνητικός με τον ψευδεπίγραφο ιδεαλισμό των συναδέλφων του που στιχουργούν ύμνους για γυναίκες που δεν έχουν δει ποτέ τους, υπακούοντας απλώς σε μια διαδεδομένη κοινωνική πρακτική. Η ταύτιση των ονομάτων (δικού του και του ερωτοχτυπημένου φίλου του) δημιουργεί την υπόνοια ότι το ποίημα είναι ίσως γραμμένο "εις εαυτόν" και ότι με όλες του τις κατηγορίες για τις γυναικείες πρακτικές, ο ίδιος παραμένει δέσμιος μιας ιδεαλιστικής αντίληψης για τον έρωτα.

4. Ιούλιος Τυπάλδος (1814 - 1883)
"Το πλάσμα της φαντασίας" (32)
Δραστ. 5: (συγκριτικά με Ξανθούλα και Φαρμακωμένη Σολωμού) Να εντοπίσετε στοιχεία εξιδανίκευσης της γυναίκας - Σολωμός: επιλέγονται δυο πνευματικές φίλες του ποιητή, η ομορφιά και τα ψυχικά και ηθικά χαρίσματα των οποίων θεωρούνται από την απόσταση του οφειλόμενου σεβασμού. Στην Φαρμακωμένη δίνεται έμφαση στην ερωτική αγνότητα, στην παρθενία.. Η εξιδανικευμένη προβολή συνδυάζεται και ενισχύεται από την τότε επικρατούσα ηθική. Τυπάλδος: ως και ο τίτλος μαρτυρεί τη διάθεση για εξιδανίκευση. Αντίθετα με Σολωμό, το ποιητικό υποκείμενο κυριαρχείται από το πάθος της αγάπης και την ελπίδα να μοιραστεί τη ζωή του με την αγαπημένη του. Σχεδόν εξαϋλωμένη, αφήνεται μετέωρη ανάμεσα στη γήινη διάστασή της και την ουράνια προέλευση. Κοινός τόπος: και στα τρία περιγραφικά στοιχεία της εξωτερικής ομορφιάς, τα οποία αναδεικνύουν ένα άσαρκο και απόμακρο κάλλος, σταλμένο σχεδόν από μια εξωκοσμική διάσταση.

5. Αριστοτέλης Βαλαωρίτης (1824 - 1879)
"Φωτεινός" (35)
Εξω-σολωμικός. Διαμεσολαβητής μεταξύ επτανησιακής και ελλαδικής σχολής. Συνδυασμός δημοτικής γλώσσας και δημοτικού τραγουδιού. Θέμα: 14ος αιώνας, εξέγερση Λευκαδιτών ενάντια στους Φράγκους. Ο Φωτεινός είναι ένας γέρος επαναστάτης που μελετά την επανάσταση. Όλο το ποίημα κυριαρχείται από τη θερμή, ανθρώπινη και αποφασιστική παρουσία του Φωτεινού. Απουσία υπερφυσικού. Ο στίχος απαλλαγμένος από στόμφο και ρητορισμό. Ανολοκλήρωτο (το τελευταίο του έργο - 1879).
Δραστ. 1 - Να εξηγήσετε επιλογή και χειρισμό του θέματος. Να εικάσετε την ιδεολογική του τοποθέτηση: Συχνά στη λογ/νία η επιλογή της ανάπλασης ενός παλαιότερου ιστορικού επεισοδίου εξυπηρετεί έναν παραλληρισμό με τη σύγχρονη του συγγραφέα εποχή. Εδώ το επαναστατικό πνεύμα του Φωτεινού εναντίον των ξένων κατακτητών, αλλού οργίλο, αλλού ήπια βέβαιο για το δίκιο του, αποτυπώνει την ιδεολογική τοποθέτηση του Β. στο πλευρό των "ριζοσπαστικών" (με το κόμμα των οποίων εξάλλου εξελέγη και βουλευτής το 1857), που επιθυμούσαν την άνευ όρων διακοπή της Αγγλικής Προστασίας, την Ένωση με την Ελλάδα και τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης ελλ. δημοκρατίας με βάση τις αρχές της Γαλλ. Επανάστασης.

6. Γεράσιμος Μαρκοράς (1826 - 1911)
"Ο όρκος"
Σολωμικός. Εκτενές επικολυρικό. Αγνή αγάπη δυο νέων με ιστορικό πλαίσιο την Κρητική Επανάσταση. 1866, ολοκαύτωμα μονής Αρκαδίου. Θεματικά: έρωτας - θάνατος - πατρίδα. Γλώσσα: επτανησιακή δημοτική. Μορφική τελειότητα και αρμονία. 15σύλλαβος ομοιοκατάληκτος (θυμίζει Ελεύθερους Πολιορκημένους Σολωμού). Δίστιχο. Στίχοι κρουστοί.

Ασκήσεις Αυτοαξιολόγησης:

1. Ποια τα χρονικά όρια των 2 περιόδων της επτανησιακής πολιτικής ιστορίας του 19ου αι μέχρι το 1864; Ποιο το κυρίαρχο διακριτικό γνώρισμα της καθεμιάς περιόδου;
α. 1797 (προσάρτηση από Γάλλους Δημοκρατικούς) - 1814 (κατάληψη Ιονίων από Άγγλους)
- συνεχής διαδοχή ξένων κυρίαρχων των νησιών => τάσεις για ανατροπή της παλαιάς κοινωνικής τάξης => αναθέρμανση εθνικού αιθσήματος.
β. 1815 (Αγγλική Προστασία) - 1864 (ένωση με Ελλάδα)
- διατήρηση ενός καταπιεστικού καθεστώτος βρετανικού προτεκτοράτου => επιθυμία Ένωσης με Ελλάδα.

3. Να δώσετε σύντομους ορισμούς των 5 ομάδων ποιητών:
- Προσολωμικοί: ποιητές τέλους 18ου - αρχών 19ου, περιορισμένης αξίας, έγραψαν σε ακαταστάλακτη δημοτική ποιήματα πολιτικού και κοινωνικού χαρακτήρα (θούρια, κοιν. σάτιρες κ.ά.), τα οποία απηχούν τις φιλιλεύθερες θέσεις του Διαφωτισμού και τις αξίες της Γαλ. Επανάστασης.
- Σολωμικοί: οι συνομήλικοι και νιότεροι του Σολωμού ποιητής που σχετίστηκαν μαζί του και το έργο τους βρίσκεται στην άμεση σφαίρα επιρροής της σολωμικής ποίησης.
- Μετασολωμικοί: μετά τον θάνατο του Σολωμού, δέχτηκαν επίδραση κυρίως Πολυλά και το δημιουργικό έργο τους έγκειται κυρίως σε ποιητικές μεταφράσεις.
- Εξοσολωμικοί: ποιητές που αποκλίνουν από το γλωσσικό και εκφραστικό παράδειγμα της σολωμικής ποίησης.
- Ελάσσονες/επίγονοι: σύχρονοι και νεότεροι του Σολωμού μέτριας αξίας, αυτοί που σημειώνουν το τέλος της Επτανησιακής Σχολής, καθώς γράφουν στο τέλος πια του 19ου αι., επηρεασμένοι και από τη σύγχρονή τους αθην. ποίηση.

4. Ποια η κύρια αισθητική και ποια η κύρια ιδεολογική διαφορά ανάμεσα σε Επτανησιακή και Α' Αθην. Σχολή; Πώς αιτιολογούνται αυτές οι διαφορές;
Αισθητική διαφορά: στη γλώσσα (Επτανήσιοι: δημοτική =/= Αθηναίοι: καθαρεύουσα). Η διάδοση του αρχαϊσμού στην Αθήνα οφείλεται στην επικράτηση μεταξύ των λογίων του κλασικιστικού δόγματος ότι η λογοτεχνία του νεοσύστατου ελλ. κράτους έπρεπε να προσεγγέζει το α/ε γλωσσικό μεγαλείο.
Αντίθετα, στα δυτικοθρεμμένα Επτάνησα, θεωρία και πράξη λογοτεχνικής γλώσσας διαμορφώθηκαν κάτω από την επίδραση δυτικών λογοτεχνιών, όπου επικράτησαν οι ομιλούμενες γλώσσες.
Ιδεολογική διαφορά: στον ρόλο που διαδραμάτισαν ως προς τη σύγχρονή τους πολιτικοκοινωνική πραγματικότητα.
α. Στην Αθήνα: κλασικορομαντική ποίηση, ποιητικοί διαγωνισμοί.. πρόβαλε και υπηρέτησε την εθνικοπατριωτική ιδεολογία του μικρού ελλ. βασιλείου. Άξονες: η αδιάλειπτη ιστορική συνέχεια του ελληνισμού από την αρχαιότητα μέχρι τα νεότερα χρόνια + η ανάγκη ενσωμάτωσης των τουρκοκρατούμενων περιοχών με ελλ. πληθυσμό στον κορμό του εθνικού κράτους. Επίσης, πολλοί από τους αθηναίους ποιητές κατείχαν δημόσια αξιώματα ή ήταν καθηγητές πανεπιστημίου => ρόλο εκφραστή δημόσιου αισθήματος => ευθυγράμμισή τους με την κρατούσα ιδεολογία.
β. Στα Επτάνησα: κράτησε απόσταση από την ελλαδική εθνική ιδεολογία, λόγω του ιδεαλιστικού χαρακτήρα της αλλά και των περιορισμών που της επέβαλλε το καθεστώς της Αγγλικής Προστασίας.
back to top