24 Οκτωβρίου 2011

Έφηβοι Μετανάστες

ΕΦΗΒΟΙ ΑΛΛΟΔΑΠΟΙ - ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ

Ορισμοί

Αλλοδαπός είναι κάθε φυσικό πρόσωπο που δεν έχει την ελληνική ιθαγένεια.
Ιθαγένεια είναι ο νομικός δεσμός ενός προσώπου προς ένα συγκεκριμένο κράτος.
Μετανάστης είναι ο αλλοδαπός που του έχει δοθεί άδεια μετανάστευσης. Βασικό χαρακτηριστικό είναι η οικιοθελής εγκατάλειψη της χώρας της οποίας έχει την ιθαγένεια ή στην οποία, συνήθως, διαμένει. Η μετακίνηση γίνεται για οικονομικούς λόγους και υπάρχει η δυνατότητα επιστροφής.

Κύματα μεταναστών στην Ελλάδα:

Α) 1970-....: από Αφρική και Ασία (Αίγυπτος, Αιθιοπία, Πακιστάν, Φιλιππίνες)
Β) 1980- ...: από πρώην σοσιαλιστικές χώρες (Πολωνία, Βουλγαρία)
Γ) 1990- ...: από Αλβανία, Πόντο, Κίνα.
Η Ψυχολογία του Μετανάστη

Η μετανάστευση είναι μια πολύπλοκη κατάσταση, η οποία επηρεάζει, από τη μια πλευρά, την οικογένεια που μεταναστεύει και, από την άλλη, το περιβάλλον που την υποδέχεται. Ο ίδιος ο μετανάστης βιώνει το λεγόμενο «πολιτισμικό σοκ», δηλαδή την έλλειψη κατάλληλων σημείων αναφοράς και την αντιμετώπιση καταστάσεων που δεν περίμενε στην χώρα υποδοχής του. Όταν κάποιος νιώθει «πολιτισμικό σοκ», βιώνει διαφορές που του προκαλούν μια αίσθηση αποπροσανατολισμού και άγχους.

Είναι σημαντικό να τονιστούν τα στάδια του πολιτισμικού σοκ ή αν θέλετε τα στάδια ένταξης του μετανάστη σε μια νέα χώρα, ιδιαίτερα στην εφηβική ηλικία, που είναι πιο έντονα και μπορούν να δικαιολογήσουν σχετικές συμπεριφορές και σκέψεις.

Δεν πρέπει να έχουμε ενοχές γι' αυτά που νιώθουμε,
αλλά να είμαστε σε θέση, κάθε φορά, να συνειδητοποιούμε τους λόγους, που μας φέρνουν σε αυτήν την κατάσταση.

Στάδια ένταξης:

Περίοδος χαράς: Το νέο περιβάλλον εξιδανικεύεται και ο νέος νιώθει ότι όλα είναι καταπληκτικά. Νέος τόπος, νέες προοπτικές, νέα όνειρα. Η εφηβεία έλκεται από το άγνωστο και το καινούργιο, αναζητά την περιπέτεια και την αλλαγή. Η χαρά, όμως, γρήγορα γίνεται «απομυθοποίηση». Ξεκινούν σιγά-σιγά τα πρακτικά προβλήματα (π.χ. πώς συνεννοούμαι με τους άλλους, πώς χρησιμοποιείται η συγκοινωνία κ.α.), καθώς δεδομένα καθημερινά πράγματα δε λειτουργούν με τον τρόπο που το άτομο ήξερε και, έτσι, νιώθει αβοήθητο. Ο νεαρός μετανάστης, σε αυτήν τη φάση, διατηρεί ακόμη την πολιτιστική του ταυτότητα, παράλληλα, όμως, νιώθει χαμένος.
Περίοδος της αποδιοργάνωσης:Σε αυτό το στάδιο, ο έφηβος μετανάστης νιώθει μοναξιά, άγχος, απογοήτευση, θυμό και φόβο. Διαφορές ανάμεσα σε εκείνον και τους ντόπιους γίνονται πηγές έντασης και αποπροσανατολισμού. Έχει μια αίσθηση απώλειας και αυτό-κατηγορίας. Η συνεχής μάθηση νέων πραγμάτων και νέων κανόνων είναι βαρύ φορτίο γι' αυτόν. Αναγκάζεται να καταπιέσει τη λύπη του από τον αποχωρισμό αγαπημένων προσώπων και συνηθειών. Νιώθει αδύναμος να συμβαδίσει με τους ντόπιους συνομηλίκους του και δυσκολεύεται στο να ζητήσει οποιαδήποτε βοήθεια.
Περίοδος της αναδιοργάνωσης: Είναι η αρχή της προσαρμογής του μετανάστη. Ο θυμός που κρατούσε μέσα του, τώρα, στρέφεται προς τους ντόπιους. Απορρίπτει έντονα το νέο πολιτιστικό περιβάλλον. Νιώθει παγιδευμένος, ευάλωτος και, συνήθως, διατηρεί αμυντική στάση προς όλους. Αρχίζει να ενημερώνεται συνειδητά για ομοιότητες και διαφορές με το νέο περιβάλλον και τους ανθρώπους που τον περιτριγυρίζουν. Υιοθετεί διαφορετικούς τρόπους συμπεριφοράς, ανάλογα με ποιους συναναστρέφεται, γεγονός που τον γεμίζει ενοχές.
Περίοδος της αυτονομίας: O έφηβος μετανάστης ξεκινά να βλέπει και τις θετικές πλευρές της νέας κουλτούρας και του νέου κράτους. Αρχίζει να χαλαρώνει και να απολαμβάνει το νέο πολιτισμό. Νιώθει περισσότερο σίγουρος για τον εαυτό του, αφού καταλαβαίνει ότι έχει εμπλουτιστεί η πολιτιστική του ταυτότητα. Δραστηριοποιείται και αναζητά ουσιαστικές διεξόδους στα προβλήματά του.
Περίοδος αλληλεξάρτησης: Νιώθει μέλος ενός ευρύτερου συνόλου, διατηρώντας, παράλληλα, τη διαφορετικότητά του.
Οι μετανάστες, ανάλογα με το βαθμό ένταξής τους στην ελληνική κοινωνία, διακρίνονται σε 4 ομάδες :

Αυτοί που έχουν ισορροπήσει με την ελληνική πραγματικότητα. Δηλαδή, έχουν καλές σχέσεις και με τους συμπατριώτες τους και με τους Έλληνες, χρησιμοποιούν εξίσου τη μητρική τους γλώσσα και την ελληνική και επιθυμούν να μείνουν στην Ελλάδα.
Αυτοί που έχουν απορροφηθεί από την ελληνική κοινωνία. Δηλαδή, έχουν στενότερες σχέσεις με Έλληνες, παρά με συμπατριώτες τους, χρησιμοποιούν την ελληνική γλώσσα περισσότερο από τη μητρική τους και, συνήθως, επιθυμούν να λάβουν την ελληνική υπηκοότητα.
Αυτοί που έχουν διαχωριστεί από τους Έλληνες. Δηλαδή, διατηρούν αυστηρά την πολιτιστική τους ταυτότητα, χρησιμοποιούν μόνο τη μητρική τους γλώσσα και απομακρύνονται από οτιδήποτε ελληνικό.
Αυτοί που έχουν απομακρυνθεί και από τους συμπατριώτες τους και από τους Έλληνες. Δηλαδή, χρησιμοποιούν και τις δύο γλώσσες και ενδιαφέρονται, κυρίως, για την ατομική τους βελτίωση, παρά για την ένταξή τους σε κάποια εθνική ομάδα.
Σε όποια κατηγορία και αν ανήκεις, σημασία έχει
να έχεις βρει τον τρόπο να ζήσεις τη ζωή που θέλεις.
Αλλοδαποί μαθητές σε ελληνικά σχολεία

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 υπήρξε μια εμφανής αύξηση του αριθμού των αλλοδαπών μαθητών που εντάχθηκαν στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας. Ο αλλοδαπός έφηβος, δεδομένου ότι βρίσκεται σε μια περίοδο που διαμορφώνει την ταυτότητά του, αντιμετωπίζει, συνήθως, επιπλέον προβλήματα, κατά τη διάρκεια ένταξής του σε μια νέα κοινωνία, σε μια νέα χώρα. Η διαμόρφωση της ταυτότητας και της προσωπικότητάς του είναι μια επίπονη διαδικασία, η οποία λαμβάνει χώρα και μέσα στο σχολείο.

Στη σχολική κοινότητα, μερικές φορές, υπάρχει η αμφισβήτηση για οτιδήποτε καινούργιο ή ξένο. Έτσι, ο αλλοδαπός μαθητής καλείται να αποδείξει την αξία του και να καταφέρει να επικοινωνήσει με τους συνομηλίκους του. Αναγκάζεται να μάθει γρήγορα την ελληνική γλώσσα και να υιοθετήσει στο σχολείο διαφορετικούς κανόνες, από αυτούς που μέχρι τώρα, ίσως, είχε συνηθίσει.

Μερικές φορές, γίνεται επιθετικός και αντιδραστικός, όταν νιώθει ότι στιγματίζεται λόγω της διαφορετικότητάς του. Άλλες φορές, αναζητά συμμαχίες με μαθητές άλλων εθνικοτήτων και περιφρουρεί τους συμπατριώτες του. Αρκετές φορές, είναι έτοιμος να απαρνηθεί την κουλτούρα του, προκειμένου να νιώσει αποδεκτός από τους συμμαθητές του.

Και βέβαια, το αν η ένταξή του στο σχολικό περιβάλλον θα είναι ομαλή, εξαρτάται και από την αντιμετώπιση των καθηγητών και των δασκάλων του. Από το χώρο και το χρόνο που θα του δώσουν για να νιώσει οικεία και να αναπτυχθεί.

Τι ρόλο όμως παίζει η οικογένεια;
Η στάση της οικογένειας

Τα παιδιά των μεταναστών βρίσκονται ανάμεσα σε δύο κόσμους. Στη μεταβατική αυτή περίοδο, οι γονείς, αρκετές φορές, αντί να βοηθούν τα παιδιά τους να επιλύσουν, όσον το δυνατόν ομαλότερα, τα προβλήματά τους και να βιώσουν μια υγιή εφηβεία, τα επιβαρύνουν με ευθύνες.

Λόγου χάρη, πολλά παιδιά μεταναστών αναγκάζονται παράλληλα με το σχολείο να εργάζονται για να βοηθήσουν οικονομικά την οικογένειά τους ή λειτουργούν ως σύνδεσμος των γονιών τους με τις διάφορες δημόσιες υπηρεσίες. Χρησιμοποιούνται ως μεταφραστές, αφού οι γονείς δεν μπορούν εύκολα ή αρνούνται να μάθουν τη νέα γλώσσα.

Τέλος, όταν οι ίδιοι οι γονείς δεν έχουν συνειδητοποιήσει και αποδεχθεί τη νέα κατάσταση την οποία βιώνουν, προκαλούν και στα παιδιά τους ένα αίσθημα ανασφάλειας, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει, ορισμένες φορές, σε έντονες ενδο-οικογενειακές συγκρούσεις.
Τρόποι αυτοβοήθειας

Εάν είσαι μετανάστης νεαρής ηλικίας είναι φυσικό όλα τα προηγούμενα να σου φαίνονται αρκετά οικεία. Είναι φυσικό να αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε κάποια από τις κατηγορίες που έχουν αναφερθεί και να βιώνεις έντονα συναισθήματα και δύσκολες καταστάσεις.

Πώς μπορείς, όμως, να βοηθηθείς:

Δώσε χώρο και χρόνο στον εαυτό σου να συνειδητοποιήσει καταστάσεις και γεγονότα. Η ένταξη σε ένα νέο περιβάλλον δεν είναι ούτε γρήγορη, ούτε εύκολη υπόθεση. Το κάθε άτομο λειτουργεί με τους δικούς του ρυθμούς και αφομοιώνει με το δικό του τρόπο. Μην πιέζεις τον εαυτό σου, ούτε να αφήνεις τους άλλους να σε πιέζουν.
Μη νιώθεις ενοχές για συναισθήματα που βιώνεις. Είναι φυσιολογικά και, κατά έναν τρόπο, «αναγκαία», προκειμένου να καταφέρεις να εξισορροπήσεις.
Μη ντρέπεσαι να ζητάς βοήθεια από υπηρεσίες ή συνανθρώπους σου, για να κατορθώσεις να ξεπεράσεις τα προβλήματα που αντιμετωπίζεις. Ακόμα και αν οι λύσεις που σου προταθούν δε σε ικανοποιούν και μόνο το γεγονός ότι θα έχεις μοιραστεί το φορτίο σου με άλλους, είναι ευεργετικό. Η συζήτηση και η ανταλλαγή απόψεων σε βοηθά να δεις την κατάσταση πιο ρεαλιστικά και να αναζητήσεις τις σωστές διεξόδους.

Μεταναστευτική Πολιτική

Α) Άδειες διαμονής:

Β) Πρόσβαση των αλλοδαπών στην εκπαίδευση

Γ) Υγεία και Κοινωνική Ασφάλιση

Δ) Ο Νέος Μεταναστευτικός Νόμος

πληροφορίες/sites


Α) Άδειες διαμονής:

Κάθε αλλοδαπός για να έρθει και να παραμείνει στην Ελλάδα, χρειάζεται τη σχετική άδεια από το κράτος. Αν εξαιρέσουμε τους πρόσφυγες που εντάσσονται σε μια ειδική κατηγορία, όλοι οι υπόλοιποι αλλοδαποί/μετανάστες πρέπει να κατέχουν μια από τις παρακάτω άδειες για να μείνουν νόμιμα στη χώρα.

Άδεια διαμονής:

για παροχή εξαρτημένης εργασίας
για παροχή ανεξάρτητων υπηρεσιών ή έργου
για παροχή εποχιακής εργασίας
για λόγους σπουδών
για άσκηση ανεξάρτητης επαγγελματικής δραστηριότητας
για οικογενειακή συνένωση
για αλλοδαπό σύζυγο Έλληνα ή πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης
για άλλους λόγους (π.χ. προσωπικό αλλοδαπών εταιριών ή μελών καλλιτεχνικών συγκροτημάτων ή τσίρκο)
Τα απαραίτητα δικαιολογητικά για την έκδοση της άδειας διαμονής και της άδειας εργασίας υποβάλλονται στα γραφεία των κατά τόπους Νομαρχιών και Κέντρο Εξυπηρέτησης Αλλοδαπών του Δήμου Αθηναίων, όπου ελέγχονται και παραλαμβάνονται οι αιτήσεις και τα προβλεπόμενα, κατά περίπτωση, δικαιολογητικά για την έκδοση ή την ανανέωση της άδειας διαμονής.


Β) Πρόσβαση των αλλοδαπών στην εκπαίδευση:

Σύμφωνα με το άρθρο 40 του Νόμου 2910/01, υποχρεωτικά τα παιδιά των αλλοδαπών, που βρίσκονται στην κατάλληλη ηλικία, παρακολουθούν την εννιάχρονη εκπαίδευση που προβλέπει το Σύνταγμα για τα παιδιά των Ελλήνων.

Για την εγγραφή αλλοδαπών ανηλίκων στα δημόσια σχολεία, απαιτούνται τα αντίστοιχα με τα προβλεπόμενα για τους Έλληνες δικαιολογητικά. Κατ' εξαίρεση, γίνονται δεκτά και τα παιδιά αλλοδαπών που διαμένουν στην Ελλάδα, ακόμη και αν δεν έχει ρυθμιστεί η νόμιμη παραμονή τους σε αυτήν.

Επίσης, οι αλλοδαποί που έχουν αποφοιτήσει από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα, έχουν πρόσβαση στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση όπως και οι ημεδαποί.

Τέλος, στα Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης (Κ.Ε.Κ.), στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος Απασχόληση-Επαγγελματική Κατάρτιση του Ο.Α.Ε.Δ, πραγματοποιούνται προγράμματα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας για ειδικές κοινωνικές ομάδες (π.χ. μετανάστες, πρόσφυγες), με την προϋπόθεση να έχουν κάρτα ανεργίας. Για όσους δε διαθέτουν την κάρτα αυτή, υπάρχουν Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις που καλύπτουν το κομμάτι της εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας.

Υπηρεσίες για Εκπαίδευση Αλλοδαπών:

Υπηρεσία Ειδικών Κοινωνικών Ομάδων του Ο.Α.Ε.Δ.
Πειραιώς 52, Αθήνα, Τηλ. 210 5288461, 210 5288456
Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης
Δωδεκανήσου 6, Καλαμάκι, Τηλ. 210 9919040, 210 9919045
Γενική Γραμματεία Λαϊκής Επιμόρφωσης
Αχαρνών 417, Αθήνα, Τηλ. 210 2530334, 210 2584804
Εθελοντική Εργασία Αθήνας
Πάτμου 75, Πατήσια, Τηλ. 210 3302182
Διαπολιτισμικό Κέντρο «ΠΥΞΙΣ»
Σολωμού 25, Εξάρχεια, Τηλ. 210 3814710

Γ) Υγεία και Κοινωνική Ασφάλιση:

Δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση και στις παροχές έχουν μόνο οι νόμιμοι αλλοδαποί, δηλαδή, όσοι είναι κάτοχοι άδειας διαμονής και εργασίας και έχουν βιβλιάριο ενσήμων και υγείας.

Οικογενειακό βιβλιάριο υγείας χορηγείται στα μέλη της οικογένειας του ασφαλισμένου αλλοδαπού, εφόσον ο ίδιος έχει (όπως και ο Έλληνας) συγκεκριμένες προϋποθέσεις (π.χ. συγκεκριμένο αριθμό ημερών εργασίας, συνήθως από 50-80 ημέρες και εισφορές σε ασφαλιστικό φορέα).

Στους αλλοδαπούς που δε βρίσκονται νόμιμα στη χώρα, δενεπιτρέπεται να προσφερθεί οποιαδήποτε υπηρεσία από φορείς του δημοσίου. Εξαιρούνται τα Νοσοκομεία, όταν πρόκειται για αλλοδαπούς που εισάγονται εκτάκτως για νοσηλεία και για ανήλικα παιδιά.

Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις
που παρέχουν ΔΩΡΕΑΝ ιατρική βοήθεια:

PRAKSIS - Πολυϊατρεία
- Αθήνα: Παιωνίου 5, Τηλ. 210 2813704
- Θεσσαλονίκη: Αρκαδιουπόλεως 1 & Αγ. Δημητρίου, Τηλ. 2310 556145
Γιατροί του Κόσμου: Ανοιχτά Πολύϊατρεία Αθήνας-Θεσσαλονίκης
- Αθήνα: Σαπφούς 12, Τηλ. 210 3213150,
- Θεσσαλονίκη: Ι. Δραγούμη 65, Τηλ. 2310 566641
Τηλεφωνική Γραμμή: 801 100 0100
Ελληνικό Κέντρο Διαπολιτισμικής Ψυχιατρικής Περίθαλψης
Πλουτάρχου 10, Αθήνα, Τηλ. 210 7221707, 210 2682685, 210 3424024

Δ) Ο Νέος Μεταναστευτικός Νόμος:

Σύμφωνα με το μεταναστευτικό Νόμο 3386/2005 (όπως τροποποιήθηκε με το Ν.3536/2007) τα ανήλικα παιδιά και οι σύζυγοι όσων μεταναστών διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα για δύο τουλάχιστον χρόνια, δικαιούνται να πάρουν άδεια διαμονής (οικογενειακή επανένωση), εφόσον ισχύουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις (απόδειξη της οικογενειακής σχέσης, πρόθεση συγκατοίκησης, επαρκές προσωπικό εισόδημα και πλήρης ασφάλιση ασθενείας των γονέων). Η άδεια δίνεται αρχικά για ένα έτος και ανανεώνεται κάθε δύο χρόνια.

Όσα παιδιά έχουν πάρει την παραπάνω άδεια διαμονής, μπορούν όταν ενηλικιωθούν (συμπληρώσουν τα 18 έτη) να πάρουν αυτοτελή άδεια διαμονής για ένα χρόνο, που μπορεί να ανανεώνεται μέχρι να συμπληρώσουν τα 21 έτη.

Άδεια διαμονής μπορούν, επίσης, να πάρουν όσοι μετανάστες διέμεναν μέχρι την 31/12/2004 και εξακολουθούν να διαμένουν από τότε στην Ελλάδα χωρίς έγγραφα, αν αποδείξουν ότι:
-έχουν εγγράψει το παιδί τους σε δημόσιο σχολείο πριν από την 31/12/2004
-το παιδί τους γεννήθηκε στην Ελλάδα μέχρι την 31/12/2004 και ο άλλος σύζυγος διαμένει νόμιμα.
Η άδεια αυτή μπορεί να δοθεί στο γονέα που πληρεί τις προϋποθέσεις και επεκτείνεται και στον άλλο γονέα και τα ανήλικα παιδιά τους.

Τέλος, όσοι μετανάστες διαμένουν μόνιμα στην Ελλάδα για δέκα συνεχή χρόνια, μπορούν να πάρουν άδεια διαμονής αορίστου χρόνου. Η άδεια αυτή δίνεται και στα ενήλικα, άνω των 21 ετών, μέλη της οικογένειάς τους (σύζυγος και παιδιά), εφόσον και αυτά διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα για δέκα συνεχή χρόνια.

[Σημειώνουμε ότι το κείμενο αυτό επιχειρεί μια σύντομη καταγραφή των ρυθμίσεων του μεταναστευτικού Νόμου για τις προϋποθέσεις διαμονής των ανήλικων παιδιών των μεταναστών που διαμένουν στην Ελλάδα. Η καταγραφή αυτή δεν μπορεί παρά να περιορίζεται σε βασικές ρυθμίσεις του νόμου. Για να έχετε πιο αναλυτική ενημέρωση θα πρέπει να απευθύνεστε στους φορείς που παραθέτουμε παρακάτω].

Νομική Στήριξη Μεταναστών & Προσφύγων:

Συνήγορος του Πολίτη - Κύκλος Δικαιωμάτων του Παιδιού
Χατζηγιάννη Μέξη 5, Τηλ. 210 7289600,
Τηλεφωνική Γραμμή: 800 11 32000
www.0-18.gr
Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας
3ης Σεπτεμβρίου 48β, Τηλ. 210 8836917-8
Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης
Δωδεκανήσου 6, Άνω Καλαμάκι, Τηλ. 210 9919040
ΑΡΣΙΣ - Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων
Δεριγνύ 6 & Γ' Σεπτεμβρίου, Τηλ. 210 8259880
www.arsis.gr
Δίκτυο Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών
Τσαμαδού 13, Εξάρχεια, Τηλ. 210 3813928
Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες
Σολωμού 25, Εξάρχεια, Τηλ. 210 3320000


Για περισσότερες πληροφορίες σε όλα τα θέματα
μπορείτε να δείτε και τα ακόλουθα sites στο διαδίκτυο:

www.migrantsinGreece.org
www.migrant.gr
www.redcross.gr
www.unhcr.gr
www.gcr.gr
www.msf.gr
www.mdmgreece.gr
www.praksis.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

back to top